De opmars van het anonieme geld

Bitcoin, de virtuele munt die begon als lieveling van computernerds, is in trek. De Europese Centrale Bank vindt ‘het geld van de toekomst’ maar niks.

Ze zijn interessant voor computernerds, criminelen, en sinds het echec in Cyprus ook voor beleggers: bitcoins. De waarde van ’s werelds snelst groeiende munteenheid verdubbelde in een maand. Er komt geen muntje of biljet aan te pas, maar inmiddels is er al voor 625 miljoen euro van de virtuele valuta online in omloop. „Bitcoin is een ongelooflijke technologie, het is een munt waarbij geen enkele centrale bank of bedrijf komt kijken”, zegt een van de ontwikkelaars, de Brit Amir Taaki.

Als bitcoin een reguliere munteenheid was, zou Taaki bankier zijn. Maar nu is hij computerprogrammeur. Bitcoin bestaat sinds 2009 en komt uit de hoek van idealistische hackers uit verschillende landen. „Die groep heeft privacy hoog in het vaandel en wantrouwt centrale autoriteiten.”

Bitcoin is bedoeld als een anoniem betalingssysteem waar geen overheid of bank controle over heeft. Op websites als die van MT.Gox en bitcoinspot.nl kunnen ze worden gekocht en verkocht voor regulier geld. Vervolgens kunnen ze via een app of programma worden overgemaakt aan anderen – van winkels tot vrienden en familie. De computer van een eigenaar dient als bankrekening. Het grote verschil met transacties via internetbankieren of iDEAL is dat er bij bitcoins geen bank tussenzit, maar dat die (net zoals bij cash) direct tussen gebruikers plaatsvinden. Het maakt transacties volledig anoniem.

Dat is aantrekkelijk voor privacyfanaten van verschillende pluimage. „Bitcoin is in opmars. Voor mensen die geïnteresseerd zijn in financiële privacy is het erg interessant”, zegt financieel en fiscaal adviseur Toine Manders van HJC Group.

Er is nog een aantrekkelijk aspect: de zekerheid. In een studie vorig jaar herleidde de Europese Centrale Bank (ECB) de theoretische roots van bitcoins naar de Oostenrijkse School van economen als Friedrich Hayek. Deze economische stroming hangt de goudstandaard aan en is kritisch op het huidige monetaire beleid van geld bijdrukken, omdat het tot crisis en inflatie zou leiden. Bitcoins zijn niet gekoppeld aan goud, maar aan een algoritme, een computercode. Deze kan niet veranderd worden; zo ligt de hoeveelheid al vast – het aantal bitcoins groeit van 11 miljoen nu naar 21 miljoen in 2040. Meer kunnen er vanwege het systeem nooit op de markt komen – interessant voor spaarders en beleggers.

Nicholas Colas, hoofdanalist van de ConvergEx Group, noemde bitcoins vorige week in een briefing „een van de weinige winnaars van het drama in Cyprus” en sprak over een „doorbraak” in beleggerskringen. Bitcoin zou recent extra in trek zijn bij Russen.

Taaki zet vraagtekens bij Cyprus als verklaring voor de plotselinge populariteit van bitcoins. Hij denkt dat de groei komt doordat steeds meer mensen aanslaan op de filosofie en er op meer plekken – van webwinkels tot hotels – mee betaald kan worden. „Het is niet het doel van bitcoin, maar ik heb er in principe geen moeite mee als beleggers er geld mee verdienen”, zegt hij na lang nadenken.

Niet iedereen is blij met de opkomende munt. De ECB schreef eind vorig jaar een rapport over virtueel geld waarin de centrale bank het gebrek aan de mogelijkheden van regulering van bitcoin als een probleem schetste. Bitcoin kreeg al eerder kritiek vanwege het gebruik op Silk Road, een anonieme online marktplaats waar drugs en vuurwapens kunnen worden besteld. Taaki kan er weinig mee. „Waar wordt de dollar allemaal wel niet voor gebruikt? Je hoort toch ook niemand die met de dollar wil stoppen.”