Dijsselbloem heeft gelijk

Een gaffe, zo werd de uitlating genoemd van minister Dijsselbloem (Financiën, PvdA) die gisteren suggereerde dat het reddingsplan voor het eiland Cyprus een voorbeeld kan zijn voor de toekomst van de eurozone. Voor het eerst moeten grote depositohouders en andere financiers van banken daadwerkelijk meebetalen aan een noodprogram voor een crisisland.

Het zou handiger zijn geweest om de financiële sector en de markten zelf die conclusie te laten trekken. De stemming rond de eurocrisis is nog te wankel voor al te directe boodschappen.

Geroutineerde bestuurders weten dit; het goudschaaltje is bij hen nooit ver weg. Dijsselbloem, krap een half jaar minister van Financiën en twee maanden voorzitter van de eurogroep, mag deze beginnersfout worden vergeven. Op zijn boodschap is namelijk weinig aan te merken: het risicobesef moet terugkomen in de financiële sector. De huidige toestand, waar deposito’s tot een ton zijn gegarandeerd, de centrale bank vrijwel gratis liquiditeiten verstrekt en er sinds afgelopen zomer een expliciete steunverklaring is aan zelfs de meest wankele overheidsobligaties in de eurozone, is niet normaal.

De minister heeft in eigen land het voorbeeld gegeven met de nationalisatie van SNS Reaal, waarbij voor het eerst ook obligatiehouders die geld aan de bank hadden geleend, moeten meebetalen. In Cyprus gaat het nog veel verder. Hier wordt de op een na grootste bank, Laiki, simpelweg opgedoekt en bloedt iedereen – behalve depositohouders tot een ton.

Het Europese beleid is er, met vallen en opstaan, al langer op gericht om het lot van overheden los te koppelen van dat van hun bancaire sector. Dit is een gezond plan, dat moet voorkomen dat lidstaten door hun eigen banken onder water worden getrokken en de gemeenschap met torenhoge schulden achterblijft.

De bail out, waarbij banken door overheden, individueel of gezamenlijk in de Europese instellingen, moeten worden gered, moet dus worden hervormd. De bail in, waarbij de financiers van de bank zelf meebetalen, komt meer in de buurt van wat wenselijk – en rechtvaardig – is.

Cyprus is daar geen letterlijke blauwdruk voor. Dat zou impliceren dat mogelijke volgende reddingsoperaties volgens exact dezelfde lijnen zouden verlopen. Dat is in grote landen met verhoudingsgewijs enorme banken minder eenvoudig. Maar Cyprus heeft wel een nieuw principe blootgelegd. Het risico moet terug. Wie dat hardop zegt, neemt zelf een risico. Hetgeen Dijsselbloem, zij het wat ruw, heeft ondervonden.