Voyager-1 verlaat het zonnestelsel nu wel/niet

De Voyager-1 heeft het zonnestelsel verlaten. Dat meldde vorige week woensdag de American Geophysical Union. De AGU baseerde zich op een publicatie in een van de vakbladen die zij uitgeeft, Geophysical Review Letters. Eindelijk was dus een door mensenhanden gemaakt voorwerp in de lege ruimte tussen de sterren terechtgekomen – buiten de invloedsfeer van de zon.

Dat duurde drie uur.

Toen al weersprak de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie het bericht. „Volgens het Voyager-onderzoeksteam heeft de Voyager-1 het zonnestelsel niet verlaten en de interstellaire ruimte niet bereikt”, zei een woordvoerder. Sindsdien discussiëren ruimtevaartexperts over de vraag waar het zonnestelsel ophoudt.

De Voyager-1 werd op 5 september 1977 gelanceerd. Anderhalf jaar later passeerde de sonde de Jupiter. Nog eens anderhalf jaar later scheerde hij langs Saturnus en intussen heeft hij ook de ex-planeet Pluto, het buitenbeentje van het zonnestelsel, al lang achter zich gelaten.

De sonde reist nu al jaren door het buitengebied van de heliosfeer: de grote bel geladen deeltjes van de zonnewind, die het zonnestelsel omhult als een uitgeblazen ademwolk. Op enig moment gaat die natuurlijk over in de interstellaire ruimte: eerst zwakt de zonnewind af, daarna valt hij uiteindelijk stil. Maar waar is dat precies is?

De auteurs van de publicatie in Geophysical Review Letters baseerden zich op meetgegevens die de Voyager van uit het verre buitengebied naar aarde stuurde. De voor het buitengebied kenmerkende straling was afgenomen met 90 procent, zo bleek. De hoeveelheid straling van buiten het zonnestelsel was juist verdubbeld.

Maar volgens NASA wordt de grens van het zonnestelsel gemarkeerd door iets anders: een verandering in de richting van het magneetveld van de zon.

In hun artikel hadden de auteurs overigens niet beweerd dat Voyager-1 al in de interstellaire ruimte was beland: zij hadden geschreven dat de sonde in de ‘helioklif’ was aangekomen. De AGU heeft daar nu in een nieuwe verklaring van gemaakt: in een nieuw gebied van de ruimte.