Spanje keert terug naar het ware geloof

NRC van dinsdag 28 maart

God heeft al veel goede werken verricht op het slagveld. Met de val Madrid kwam eind maart 1939 een einde aan de Spaanse burgeroorlog. Het Algemeen Handelsblad citeerde in de krant van 30 maart de Osservatore Romano, het orgaan van het Vaticaan: ‘Allen, die dezen oorlog met Christelijke gevoelens hebben gadegeslagen, kunnen den Heer voor deze gebeurtenis slechts danken, want Spanje keert terug tot het geloof zijner vaderen.’

Barcelona was al in januari ingenomen door de troepen van Franco, het republikeinse verzet stortte in, en na de overgave van Madrid volgde op 29 maart Valencia. ‘Terwijl rechtse vliegtuigen boven de stad kruisten, kwamen de Phalangisten uit hun schuilplaatsen te voorschijn en namen de openbare gebouwen in bezit. De menigte begon op straat te betoogen, onder het roepen van „de zege aan Franco, lang leve Spanje”’, schreef het Algemeen Handelsblad.

Enkele dagen later werd het einde van de oorlog (‘De oorlog is uit’) formeel afgekondigd. ‘Radio Nacional heeft hedenavond het laatste communiqué van het groote hoofdkwartier verspreid. Om 23.15 werd na het spelen van het Falange-lied het volgende communiqué voorgelezen: „Na het roode leger te hebben gevangen genomen en ontwapend, hebben de nationale troepen hun laatste militaire doelen bereikt. De oorlog is geëindigd”.’

In een schrijven aan Franco bracht paus Pius XII ook zelf zijn blijdschap onder woorden: ‘Wij verheffen ons hart tot God en verheugen ons met Uwe Excellentie oprecht over de zoo vurig verbeide overwinning (..) Met deze gevoelens bezield, schenken wij Uwe Excellentie en het edele Spaansche volk onze apostolischen zegen’.

Opzet van de overwinnaars was de toestand in Spanje zo snel mogelijk te normaliseren. (Het Franse persbureau) ‘Havas meldt uit Madrid dat iedereen weer aan het werk moet gaan, dit om den terugkeer tot het normale leven te bespoedigen . Dezelfde methode is met succes te Barcelona toegepast. De arbeidende bevolking heeft deze oproep beantwoord’, aldus het Algemeen Handelsblad.

Maar de verliezers ontgingen hun lot natuurlijk niet. ‘In de afgeloopen 24 uur heeft de militaire politie ongeveer 2000 personen gearresteerd, die zich in verschillende stadsdeelen schuil hielden’. ‘Afgescheiden van politieke sympathieën of antipathieën kan men slechts bewondering koesteren voor het feit, dat het zoogenaamde republikeinsche leger bijna drie jaar land zijn moreel vrijwel ongeschokt heeft kunnen handhaven (..) in de wetenschap, dat zijn pleit bij voorbaat verloren was’, becommentarieerde de krant.