Quotum gehandicapten in bedrijf is slecht idee

Moet Nederland net als Duitsland aan een verplicht quotum voor gehandicapten bij bedrijven? Nee, vindt Michèle de Waard. Maak de ‘reservebank’ leeg.

Worden Nederlandse bedrijven verplicht mensen met een handicap in dienst te nemen? Dat wil het kabinet met de Participatiewet. Het voorbeeld is Duitsland. Daar moeten bedrijven 5 procent gehandicapten in dienst hebben. Anders krijgen ze een boete.

Een van de belangrijke thema’s in het overleg over een sociaal akkoord is het banenquotum voor mensen met een geestelijke of fysieke handicap. Integratie van mensen ‘met een krasje’ is ook in tijden van krimp essentieel. Maar een verplicht percentage naar Duits voorbeeld is geen oplossing voor Nederland.

De kwetsbaarste groepen die nu nog een uitkering krijgen, moeten naar vermogen aan het werk. Mensen met een arbeidshandicap en bijstandsgerechtigden. In totaal ongeveer 600.000. De helft zit in de bijstand. Ruim een derde is Wajongers, dat zijn mensen met een arbeidshandicap. Ook de 70.000 mensen uit beschermde sociale werkbedrijven moeten naar de arbeidsmarkt.

Mensen met een geestelijke of fysieke handicap worden op jonge leeftijd gekeurd. Daarna krijgen ze een levenslange uitkering. Als Wajonger hebben ze ook een stigma. Daardoor komen ze nauwelijks aan de slag. Volgens de ramingen verdubbelt hun aantal naar 400.000 in 2040. Integratie op de arbeidsmarkt is een hervorming van formaat – als het lukt. Lichtpunt is dat het grootste deel wil en kan werken – naar vermogen. Momenteel heeft slechts 12 procent van de Wajongers een baan in de marktsector. En slechts 12 procent werkt gesubsidieerd bij een sociaal werkbedrijf.

Maar in ons buurland ziet de arbeidsmarkt voor gehandicapten er niet beter uit dan bij ons. Van de 7,3 miljoen Schwerbehinderte werken er 931.059 in de marktsector. Ook zo’n 12 procent. Dat meldt het jaarverslag van de Bundesarbeitsgemeinschaft der Integrationsämter und Hauptfürsorgestellen. Deze organisatie int de boetes bij bedrijven met meer dan twintig werknemers die zich niet aan het quotum houden. Wat blijkt? Slechts een kwart van de bedrijven met een quotum heeft het vereiste aantal gehandicapten in dienst. De meerderheid koopt het af met een boete.

Terwijl de werkloosheid in Duitsland een laagterecord heeft bereikt, nam het aantal Schwerbehinderte juist toe. Reden voor bondskanselier Merkel een beroep te doen op het bedrijfsleven om met voorstellen te komen en banen aan te bieden.

In Duitsland is het quotum geworteld in het oorlogsverleden. Geen politicus wil het afschaffen. In het land worden vooral mensen aan het werk gehouden, die tijdens hun loopbaan of na een ziekte een arbeidsbeperking of handicap hebben opgelopen.

Nederland heeft de Ziektewet aangepast, zodat werkgevers verplicht zijn bij ziekte twee jaar lang loon door te betalen en te zorgen voor reïntegratie van de werknemer. Waarom haalt Nederland zich dan extra administratieve rompslomp op de hals? Naar Duits voorbeeld zullen veel bedrijven het quotum willen afkopen. Effectiever is het als werkgevers, sociale werkbedrijven en arbeidsbemiddelaars zelf de handen ineenslaan . Dit is een prima suggestie voor het sociale akkoord van René Paas, directeur van Divosa, de verenigde sociale diensten. .

Sommige ondernemers en sociale werkbedrijven spannen zich al in om eenvoudige banen voor arbeidsgehandicapten te scheppen. Steeds meer bedrijven halen simpel productiewerk uit China terug. Dat helpt ook. Als werkgevers slagen in een deltaplan voor de overvolle reservebank, is dat wisselgeld bij de vakbeweging voor andere hervormingen als de ontslagregeling en de WW.

Michèle de Waard is zelfstandig economisch journalist. Zij was correspondent in Duitsland voor deze krant.