Ordi of culi

Zaterdagavondsnackje uit 1959

Voordat het plenzen werden, voordat het een saus werd van de straat, kwam ketchup in toefjes uit een tube. De fles was er eerder, maar in veel Hollandse huishoudens kwam Heinz pas binnen met ketchup in een tube. Zuinig en doeltreffend; het toefje midden op de plak ei op een toastje. Zaterdagavond 1959. Het begrip was nog onbekend, maar onze ouders waren al wel ‘culinair’ bezig.

Meer dan een halve eeuw later krijgt de visite de slappe lach van herkenning als ik rondga met de toastjes. Plak hard gekookt ei erop en een toef ketchup. Iedereen die sinds 1959 zindelijk is, herinnert zich het zaterdagavondsnackje en moet er nu vreselijk om lachen. Ketchup was toen allesbehalve ordinair. Dat is het geworden. In kringen van stand wil men het niet meer kennen. Maar Heinz wil terug hogerop. Ketchup moet op tafel bij culi’s.

Maggi heeft het ooit al eens zo ver geschopt. Het flesje zoute saus stond te pronk op tafel in een verzilverd houdertje.

Het flesje van Heinz is net zo mooi, al 123 jaar lang. Maar mag nog steeds niet meedoen met een heilig avondmaal. Fijnculinairen van de nieuwe eeuw moeten geen ketchup. Nog niet. Misschien zit het hem in de fles en de wijze waarop men er saus uit moet schudden, dat kan als ongepast ervaren worden. Daarom gaat Heinz het proberen met een potje. Een nieuwe verpakking. In het vakblad Verpakken (voor verpakkers), zegt de manager New Product Development van Heinz Continental Europa: „We hebben ontdekt dat ketchup voor een beperkt aantal maaltijden wordt gebruikt.” Friet, macaroni en hamburgers bedoelt u? Ja, dat hebben we ontdekt. Maar nog iets. „Dat er schroom is om ketchup te gebruiken als er wat meer aandacht aan de maaltijd is besteed.” Mensen willen die fles niet op tafel als ze met mes en vork ravioli gevuld met truffel zitten te eten. En toch; marktanalyse zegt dat er behoefte is aan ‘culinaire ketchup’. Die is er. Een prachtig glazen jampotje dat aan de Heinzfles doet herinneren, gevuld met een tikje andere ketchup dan die in de fles. Op het etiket staat ‘culinair’. Er zit ook bruine suiker in.

Maar nou net krijgt het begrip culinair, waar oorspronkelijk niks deftigs aan was, zijn oude betekenis terug. Vloeibaar bakvet van Blue Band bijvoorbeeld, heet Blue Band Culinair. Het betekent dat het is om in te bakken, beter dan je fiets ermee in te vetten.

Een pot culinaire ketchup op tafel nodigt uit om er met blote handen je frieten in te dopen, gehannes met een fles op z’n kop hoeft niet meer. Maar het geraffineerde toefje 1959 hebben we er nog niet mee terug.

Wouter Klootwijk schrijft wekelijks op deze plek over eten en keukenbenodigdheden.