'Nederlandse films strenger gekeurd'

◯ Waar ◯ Grotendeels waar ◯ Half waar ◯ Grotendeels  onwaar ◯ Onwaar

De aanleiding

Filmproducent Dave Schram is boos op de Kijkwijzer. Schram liet dinsdag weten dat hij naar de rechter wil stappen omdat zijn familiefilm De Groeten van Mike naar aanleiding van twee klachten een leeftijdsadvies kreeg van 6 jaar en ouder, terwijl deze eerder voor alle leeftijden was goedgekeurd.

„Schram zegt dat in Nederland veel strenger gekeurd wordt dan in ons omringende landen”, schreef de NOS in een berichtje op haar website. Over het Nederlands Instituut voor de Classificatie van Audiovisuele Media (NICAM) dat de Kijkwijzer vaststelt, zegt Schram: „Het is een commissie die oordeelt over een tijd toen het heupwiegen nog verboden was, hopeloos ouderwets.”

Next.checkt bekijkt of het classificatiebeleid in Nederland inderdaad strenger is dan in ons omringende landen.

Waar is het op gebaseerd?

We vroegen Schram zijn uitspraak toe te lichten. „Ik heb gezegd dat in Nederland de grens bij het vaststellen van een leeftijdsadvies structureel hoger ligt”, zo laat de filmmaker weten. „Daarmee bedoelde ik ten opzichte van andere Europese landen. In nagenoeg alle landen heb je een vorm van keuring. Het is niet zo dat ik daar op tegen ben. Ik vind dat ik als filmmaker een grote verantwoordelijkheid met mij mee draag, en dat je kinderen tegen bepaalde dingen moet beschermen.”

En, klopt het?

Op de website Kijkwijzer.nl staat een overzicht van de classificaties van bioscoopfilms in Nederland, Duitsland, Groot-Brittanië, Frankrijk, Oostenrijk, Denemarken en Zweden. Van België zijn geen gegevens omdat daar slechts één leeftijdsclassificatie in gebruik is, namelijk 16 jaar. De gegevens zijn afkomstig uit tv diskurs, het vaktijdschrift van de Duitse organisatie voor vrijwillige zelfregulatie van televisie.

Volgens Kijkwijzer.nl geldt voor alle landen dat de classificaties bepaald worden door commissies die verbonden zijn aan een keuringsinstituut. Uit navraag bij het NICAM blijkt dat het vaststellen van een leeftijdsgrens in Nederland echter anders werkt dan bijvoorbeeld in Duitsland of Zweden. „Sinds 2001 hebben we een nieuw systeem. We baseren ons niet meer op een commissie van wijze mannen en vrouwen, maar op een vragenlijst die door een aantal wetenschappers is samengesteld”, aldus een woordvoerder.

Die vragenlijst moeten de filmmakers zelf invullen. Via een speciale internetsite geven zij antwoord op vragen over de inhoud van een productie. Het Kijkwijzersysteem bepaalt op basis van die antwoorden de uiteindelijke classificatie, die vervolgens in een centrale database wordt opgenomen.

Een tweede verschil is dat Kijkwijzer advies geeft op basis van schadelijkheid in plaats van geschiktheid. „Kijkwijzer waarschuwt op basis van wetenschappelijke kennis of een bioscoopfilm, dvd productie of televisieprogramma schadelijk kan zijn voor kinderen tot een bepaalde leeftijd” zegt de woordvoerder van het NICAM. „Of een film bijvoorbeeld te ingewikkeld is voor kinderen, daar oordeelt Kijkwijzer niet over. Een documentaire over de financiële crisis kan best de classificering ‘alle leeftijden’ krijgen.”

Kun je de leeftijdsadviezen voor films in verschillende landen met elkaar vergelijken als de criteria waarop die adviezen gebaseerd worden afwijken? „Het is betrekkelijk”, aldus de woordvoerder. „Maar uit de gegevens op de website en in ons jaarverslag kun je opmaken dat het leeftijdsadvies van de meeste films nauwelijks afwijkt. Er zijn uitschieters, zowel naar boven als naar beneden.”

We nemen de proef op de som en kiezen vijf recente films om de leeftijdsclassificaties met elkaar vergelijken. Dat levert het volgende op:

Volgens het NICAM zouden de classificaties van Kijkwijzer op het niveau van Duitsland en Scandinavië moeten liggen. In bovenstaand overzicht valt echter op dat de classificaties in Zweden en Denemarken voor speelfilms een jaar lager liggen ten opzichte van Nederland. Voor Finding Nemo ligt de leeftijdsgrens echter een jaar hoger. In Frankrijk ligt het leeftijdsadvies structureel veel lager dan in de rest van Europa.

Conclusie

Filmproducent Dave Schram is het er niet mee eens dat Kijkwijzer het leeftijdsadvies voor zijn film De Groeten van Mike heeft aangepast van alle leeftijden naar 6 jaar en ouder. Volgens Schram ligt bij het vaststellen van classificaties van films de leeftijdsgrens in Nederland structureel hoger dan in ons omringende landen. Het NICAM, het instituut achter Kijkwijzer, ontkent dit.

Hoewel het niet mogelijk is om een één-op-één vergelijking te maken tussen leeftijdsclassificaties in verschillende landen omdat de criteria per land uiteenlopen, blijkt onze steekproef dat de leeftijdsgrenzen voor films in Nederland niet structureel hoger liggen. We beoordelen de bewering daarom als onwaar.