Kortkolom wetenschap

Gras maakte tarwe sterk en voedzaam

Amsterdam. Dat tarwe in de loop van de afgelopen duizenden jaren tot zo’n belangrijk gewas kon uitgroeien, is voor een belangrijk deel terug te voeren op de wilde grassoort Aegilops tauschii. Dat blijkt uit een genetische analyse van deze grassoort door een internationaal consortium (Nature, 24 maart). Naar schatting 8.000 jaar geleden kruiste A. tauschii waarschijnlijk met de toen veel verbouwde, gedomesticeerde graansoort emmer. Er ontstond toen een tarwesoort die beter bestand was tegen kou en droogte. En de tarwekorrels waren makkelijker te verwerken tot deeg. A. tauschii blijkt veel meer genen te bezitten voor de bescherming tegen kou en droogte dan bijvoorbeeld rijst, sorghum en mais. Met de nu opgehelderde genetische blauwdruk van A. tauschii hopen de wetenschappers aanknopingspunten te vinden om de huidige, commerciële tarwerassen te veredelen en ze beter bestand te maken tegen klimaatverandering.

De zon heeft twee nieuwe kleine buren

Amsterdam. De zon heeft twee nieuwe buren gekregen. Het zijn twee bruine dwergen op een afstand van ‘slechts’ 6,5 lichtjaar die in circa 25 jaar om elkaar heen draaien. Bruine dwergen zijn gasbollen die bij hun geboorte te weinig massa meekrijgen om zelf energie te produceren en daardoor langzaam afkoelen. Het paar werd ontdekt door Kevin Luhman, van de Penn State University in de Verenigde Staten, op opnamen gemaakt met de Wide-field Infrared Survey Explorer. Het staat slechts iets verder weg dan de in 1916 ontdekte Ster van Barnard (6,0 lichtjaar). Dichtstbij staat nog steeds het stelsel Alfa en Proxima Centauri (4,4 en 4,2 lichtjaar). De ontdekking wordt binnenkort gepubliceerd in de Astrophysical Journal Letters.

Belg Pierre Deligne wint Abelprijs

Amsterdam. De Belgische wiskundige Pierre Deligne heeft vorige week de Abelprijs gewonnen, een soort Nobelprijs voor de wiskunde. Deligne werkt bij het Institute of Advanced Study in Princeton en won de prijs van 750.000 euro voor zijn bijdragen aan de algebraïsche meetkunde.