Golgotha werd geboren in drie dagen

Maria Martin (98) is de weduwe van de Zwitsers/Nederlandse componist Frank Martin (1890-1974) Het passieoratorium Golgotha (1948) is diens beroemdste werk. Anders dan in Duitsland, is het in Nederland zelden te beluisteren. Dit weekend voerde het Koninklijk Concertgebouworkest Golgotha uit ter afwisseling met de traditionele uitvoeringen van een passie van Bach.

Golgotha van Frank Martin door het Kon. Concertgebouworkest/Groot Omroepkoor/ Stéphane Denève, 22/3 Concertgebouw A’dam. Terugluisteren: radio.omroep.nl/u/201415/?silverlight

In het voorjaar van 1945 bezocht mijn man in Genève een tentoonstelling van etsen van Rembrandt. Hij werd getroffen door De drie kruisen. Op Jezus, aan het middelste kruis, valt een geweldig licht. Hij was zo van dat tafereel onder de indruk dat hij een Passie wilde schrijven. Maar iets weerhield hem. Als componist was mijn man grotendeels autodidact en hij beschouwde Bach als zijn leermeester. Kon dat wel, een Passie schrijven na Bach? Toen is hij een paar dagen alleen de bergen in getrokken om te denken. Bij terugkomst zei hij: ‘Ik kan het niet laten.’

Mijn man verwachtte geen moment dat Golgotha echt gespeeld zou worden, het was een werk dat hij simpelweg moest maken. Tussendoor had hij compositieopdrachten en in 1946 verhuisden wij van Genève naar Nederland. Het componeren duurde in totaal lang geen drie jaar, zoals wel wordt gezegd.

Het grote verschil met Bachs passiemuziek is dat Golgotha niet eindigt in rouw, maar met de verrijzenis van Christus: dat was de betekenis van het licht op Rembrandts ets. Het magistrale slotkoor was daarom heel belangrijk voor mijn man en het heeft lang in hem gerijpt. Uiteindelijk schreef hij het in 1948 in drie dagen, als een kind dat geboren moest worden.

Dirigent Stéphane Denève is hier bij mij op bezoek geweest om de partituur te bespreken, dat vond ik een grote eer. Mijn man en ik hebben samen aan Golgotha gewerkt – ik ken elke noot. Natuurlijk luister ik heel kritisch, maar deze uitvoering behoort tot de betere die ik al die jaren heb gehoord.