Een hit, omdat ze alles herkennen in Amerika

Bestseller //

In de VS is Het Diner van Herman Koch een groot succes Al vijf weken staat het in de fictiebestsellerlijst van New York Times Het verhaal is herkenbaar, de stijl heeft iets duisters en grauws

Dat The Dinner ergens in Europa een hit was geweest wist ze wel. „Maar het boek zou zo door een Amerikaan geschreven kunnen zijn”, zegt Susan Coll. Ze werkt bij de boekhandel Politics and Prose in Washington en ziet heel wat boeken voorbij komen. Meestal van Amerikaanse schrijvers, maar nu las ze een vertaling uit Nederland. „Het boek overschrijdt culturele grenzen, de thematiek is perfect te vertalen naar de Amerikaanse samenleving.”

Is dat de reden van het succes van de Amerikaanse versie van Het Diner van Herman Koch? Het boek ligt nu ruim anderhalve maand in de winkel en er waren na een maand al 75.000 exemplaren verkocht, papier en elektronisch. Ook staat het boek al vijf weken in de fictiebestsellerlijst van de The New York Times, een plek waarop elke schrijver in Amerika aast.

De uitgever Hogarth verkoopt het boek als een Europees boek. Op de achterflap van de Amerikaanse editie staat over Koch alleen dat hij momenteel in Amsterdam woont, maar niet dat hij Nederlands is. Amerikaanse lezers zullen verwijzingen naar Nederlandse burgerlijkheid als ‘potatoes and gravy’ niet herkennen maar het boek biedt genoeg aanknopingspunten, vindt Coll. „Onze problemen met kinderen opvoeden, onze obsessie met geweld, medicijngebruik, de gegoede middenklasse die probeert alles goed te doen.” De setting en het thema van het boek zijn grensoverschrijdend; twee echtparen, onder wie een bekende politicus, aan het diner in een sjiek restaurant, en de vraag hoe ouders hun tienerkinderen in het gareel houden.

Moira Hodgson is lang restaurant-recensent geweest, en moest vooral lachen om de beschrijvingen van het eten. „Ik kén zulke restaurants, die heeft Amerika ook, ik zag het helemaal voor me”, vertelt ze telefonisch uit New York nadat ze voor The Wall Street Journal een positieve recensie over het boek schreef. Ook de politicus in het boek vindt ze heel Amerikaans met zijn ‘irritante hypocrisie’. Maar de stijl van Koch is volgens Hodgson typisch Europees. „Het heeft iets duisters en grauws. En dat kennen we eigenlijk alleen van Scandinavische boeken en series.”

Volgens het Nederlands Letterenfonds, dat Nederlandse literatuur in het buitenland promoot, is het succes van Koch in verhouding ongekend. Vertaalde werken van Harry Mulisch en Cees Nooteboom verkochten duizenden exemplaren in de Verenigde Staten, niet tienduizenden. De Amerikaanse literatuurmarkt is niet makkelijk voor buitenlanders. Maar één procent van alle fictie bestaat uit vertaald werk, aldus de Amerikaanse nieuwswebsite The Daily Beast dat een heel artikel wijdde aan de kansen van The Dinner. Aan de basisvoorwaarden is in ieder geval voldaan, aldus de site: een uitgever, een Engelssprekende schrijver en een universeel thema.

Kochs uitgever liet aan de lancering een slimme mediacampagne voorafgaan. In Groot-Brittannië verscheen The Dinner al in de zomer van 2012, samen met een lovende recensie in het magazine The Economist. Toen moest Amerika nog een half jaar wachten tot het boek ook daar in de boekwinkels zou komen, maar de roem snelde het boek vooruit de oceaan over. Koch reisde in het najaar naar Amerika voor een tournee achter de schermen. Die wierp zijn vruchten af, met een interview op de landelijke radio NPR en een televisie-interview op CBS als ‘mister Kotsj’.

De recensies zijn veelal lovend. De kritische opmerkingen vallen vooral de personages uit het boek ten deel. The Dinner wordt vergeleken met de Millenium-serie van de Zweedse Stieg Larsson, maar eigenlijk alleen omdat het óók een succesvol vertaald boek is. Een veel slimmere vergelijking komt van de uitgever zelf: de immens populaire literaire thriller Gone Girl, van Gillian Flynn – in het Nederlands uitgegeven als Donker hart. Coll heeft beide boeken gelezen en vindt de vergelijking opgaan. „Bij allebei word je als lezer op het verkeerde been gezet, en ze lezen makkelijk weg.” De schrijfster Flynn schreef een aanbeveling op de achterflap van The Dinner: ‘unputdownable’.