De Matthäus volgens... Ton Koopman

Ton Koopman is oprichter van het Amsterdam Baroque Orchestra en een Bachspecialist. Hij zette alle Bachcantates op cd.

„Ik wil geen handelaar zijn in de Matthäus Passion. Het zou onverstandig zijn deze muziek elk jaar met mijn Amsterdam Baroque Orchestra twintig keer uit te voeren. Het gevaar van gewoonte loert dan, terwijl de Matthäus juist alle aandacht verdient. Het moet een verdiepende ervaring blijven, elk concert moet een bijzonder gevoel geven.

„Daarom zie ik ernaar uit de voor mij zo bekende passie dit jaar nu eens niet in Nederland, maar bij een voor mij nieuwe groep te dirigeren: het Orquesta Nacional de España in Madrid.

„Ze zijn in Spanje niet gewend aan Bachs muziek, geen van de musici kan zich herinneren de passie ooit te hebben gespeeld. Wellicht komt het door de katholieke achtergrond, ze zingen daar wel veel Middeleeuwse en Renaissancemuziek als Morales en Palestrina, en er bestaat rond Pasen een zeer populaire traditie van processies die de straten letterlijk blokkeren.

„Ik dirigeer deze muziek net zo lief bij een barok- of modern orkest. Toen Nikolaus Harnoncourt bij het Koninklijk Concertgebouworkest stopte nam ik daar de passie-uitvoeringen over. In de Verenigde Staten dirigeer ik ook veel barok bij symfonieorkesten die daar relatief weinig ervaring mee hebben. De Spaanse koorleden spreken geen Duits, je moet hen dus alles nauwkeurig uitleggen, dat vergt een lange voorbereiding. Tekstbegrip is essentieel.

„Indruk maakt Bach kennelijk ook in Spanje, want de vier concerten zijn zwaar uitverkocht. Wellicht wordt het ook daar een terugkerend evenement. De muziek biedt zo veel: genialiteit in de harmonieën, flink drama in de koren, prachtige melodieën, voor ieder wat wils. Een van mijn favoriete momenten is het voorlaatste koor, wanneer de solisten Jezus één voor één toezingen: ga maar lekker slapen. Zeer aangrijpend.”