Een integere dijkbewaker die op fors verzet stuitte

Miguel Pourier was drie keer premier van de Antillen. Hij kreeg met veel verzet te maken en voelde zich verraden door Gijs de Vries.

Foto Vincent Mentzel

Miguel Pourier vergeleek zichzelf vaak met een dijkbewaker. Als minister-president van de Antillen deed hij zijn best het water tegen te houden, maar zo nu en dan sijpelde er toch wat door. Dat kostte hem heel wat jaren van zijn leven, verzuchtte hij in 1996, tijdens zijn tweede van drie premierschappen.

In de nacht van zaterdag op zondag overleed Pourier aan een herseninfarct. Hij werd 74 jaar. Pourier zal worden herinnerd als een sober, integer en moedig politicus, die harde ingrepen niet schuwde. Nederlandse bewindslieden hadden veel waardering voor zijn daadkracht. Maar op Curaçao vonden sommigen hem een dictator, vertelde hij in 2000 aan deze krant.

Pourier werd in 1938 geboren op Bonaire. Op advies van zijn moeder ging hij belastingrecht studeren in Nederland. Na zijn studie verhuisde hij naar Curaçao, waar hij hoofd werd van de belastingdienst. Daarna volgde een opmars binnen het Antilliaanse ambtelijk apparaat. In 1979 was Pourier korte tijd interim-minister-president van de Nederlandse Antillen.

Begin jaren tachtig verruilde Pourier de politiek voor een functie als algemeen directeur bij de ABN-bank voor de Antillen en Aruba. Zijn vrouw kon de politiek niet uitstaan, zei hij in NRC. „In een kleine gemeenschap zijn je kinderen het slachtoffer. Zij werden altijd op mij aangesproken, daar hebben ze echt een trauma van.”

Toen eind 1993 discussie ontstond over de staatkundige structuur van Curaçao, begon het weer te kriebelen. Pourier moest niets hebben van de gevestigde partijen die voor een status aparte pleitten, in de aanloop naar een referendum. Zelf was hij voor behoud en ‘herstructurering’ van de Antillen. Zijn Stichting Pro Antia Restruktura (PAR) behaalde bij het referendum een grote overwinning. Bijna 75 procent van de stemmers wilde de eilanden bij elkaar houden.

Pourier vormde PAR om tot politieke partij. Nadat hij de verkiezingen van 1994 had gewonnen, brak een moeilijke periode aan. De premier wilde een eind maken aan de corruptie en het financiële wanbeleid op de Curaçao, maar kreeg te maken met fel verzet. Toen hij met de saneringen begon, waren de protesten soms zo hevig, dat hij via een omweg met de boot het regeringsgebouw moest bereiken.

Pourier gebruikte graag beeldspraak om de situatie op de Antillen te beschrijven. De ene keer vergeleek hij ‘de West’ met een vrachtwagen die de berg afdendert. „In plaats van dat er op de rem wordt getrapt, wordt er steeds meer lading opgetild.” De andere keer sprak hij van een ernstig verzwakte patiënt die op de operatietafel overlijdt omdat hij geen extra voeding krijgt. „We hebben een gemeenschap met goede karaktertrekken, mensen moeten alleen in de goede richting gemotiveerd worden”, was zijn analyse.

Het zogenaamde ‘verraad van Gijs de Vries’ vormde een dieptepunt in zijn politieke loopbaan. Na overleg met de gelijknamige staatssecretaris van Koninkrijksrelaties voerde Pourier vanaf begin 2001 een ingrijpende saneringsoperatie uit, onder toezicht van het IMF. „Nederland zou met flankerend beleid de sociale gevolgen verzachten”, zegt zijn ex-adviseur Freek van Beetz. „Die belofte werd zeer ten dele nagekomen.”

In 2006 erkende Alexander Pechtold als minister van Koninkrijksrelaties dat Nederland Pourier ‘had laten vallen’. „Een opmerkelijke uitspraak”, zegt Van Beetz. „Maar dat nam de bittere smaak bij Pourier niet weg.”