Tachtig kilo flegma, onbevreesd en stoer

Justified Seizoen 3 Dertien afleveringen van 45 minuten € 30,- (Britse webwinkels, Ned. ondertiteld)

US Marshall Raylan Givens staat met een van zijn laarzen op de borst van de boef die hij zojuist heeft neergeslagen. Hij haalt een kogel uit zijn pistool en laat hem vallen op de borst van de man, met een waarschuwing: „De volgende zal sneller gaan.”

Zo onbevreesd en stoer als wetsdienaar Givens zie je ze wel vaker, maar weinig helden verpakken hun kunstjes in zoveel humor.

Timothy Olyphant is Raylan Givens in Justified, inmiddels al drie glorieuze seizoenen. Tenger als een schooljongen, maar zijn onverstoorbaarheid tegenover eender welke gewapende gek ook stoelt op zijn vingervlugheid. Hij is net Lucky Luke – Givens heeft ook de cowboyhoed.

In seizoen 1 werd hij wegens een schietincident vanuit Miami verbannen naar het achtergebleven mijnstadje Harlan in Kentucky. Het is de plek waar hij is opgegroeid en waar zijn vader nog in de misdaad zit. Aan dat schietincident ontleent de serie (naar werk van Elmore Leonard) zijn titel, want het verweer van Givens is dat zijn dodelijk schot „gerechtvaardigd” was. Dat is zijn filosofie. Niet de wet, maar zijn persoonlijke moraal bepaalt hoe ver hij gaat.

Zijn eerste langlopende gevecht is met een oude schoolmakker, Boyd Crowder, een belezen en extreem gevaarlijke neonazi. In seizoen 2 strijdt hij tegen tuigfamilie Bennett; Mags met haar drie leipe zonen – deze serie straalt van de nauwelijks toerekeningsvatbare kneuzen. Misdaad is een familiezaak en afkomst verbindt. Ondanks de bereidheid om elkaar te doden wordt de vete tussen Boyd en Raylan nooit bitter.

Door het magistrale spel van Margo Martindale als de gemoedelijke matriarch leek seizoen 2 niet te overtreffen, maar Justified ontgint nieuwe, duistere sferen. Boyd blijft Raylans tegenspeler, maar uit het noorden dient zich Quarles aan om de drugshandel over te nemen – strak in het pak, geblondeerde stekels en een charmante grijns. Geen lekkere jongen: in zijn mouw zit een kleine revolver op een slede, waarmee hij tegenstanders in een oogwenk vermoordt. In het huis waar hij verblijft, is door een kier steeds een glimp van een vastgeketende jongen op bed te zien, met een bal in zijn mond.

Tegelijk doet de mysterieuze Limehouse zijn intrede, die regeert over een soort oude garnizoensstad nabij, waar alleen zwarte mannen wonen, afgezonderd van de boze blanke wereld. De makers ontdekten dat zulke plekken echt bestaan, zeggen ze in de extra’s van de dvd. Limehouse is bankier van de onderwereld en een kok die zijn eigen varkens uitbeent. Handig met het mes en de pook.

Er passeert nog ander klein geboefte en één van de Bennett-zonen keert terug, maar de makers houden hun vertelling strak als een schaakmatch. Raylan wordt verdacht gemaakt en simultaan onderzocht door de FBI en een interne dienst, en zelfs dan, met zes of zeven uitstaande verhaallijnen (zijn vrouw is zwanger en loopt bij hem weg, niet te vergeten) is elke scène puntgaaf.

Timothy Olyphant, tachtig kilo flegma, is zuinig met de glimlach van Raylan, die je toch steeds bij hem denkt te zien of vermoedt tijdens de vele vinnige dialogen, zijn steken onder water en kwinkslagen. In elke confrontatie oogt hij cool, ook nu zijn nieuwe opponenten duivels en sinister blijken. Hij is geestig zonder dat hij laat merken dat hij dat weet.

Justified is nog maar enkele weken de beste serie die nooit in Nederland werd uitgebracht. Begin mei verschijnen eindelijk seizoen 1 en 2. Wie daarna door wil: seizoen 3 is in Britse webshops al gewoon met Nederlandse ondertiteling te koop.