Señora Merkel laat 'ons' stikken in de peuterbox

De gedwongen sluiting van de banken op Cyprus heet in het Spaans een ‘corralito’. Dat is een enigszins vreemde term: het woord wordt ook gebruikt voor de box waarin peuters spelen.

De uitdrukking is de vrucht van galgenhumor uit Argentinië. Dat bevroor tijdens de grote crisis, begin deze eeuw, ook bankrekeningen van burgers. Onbereikbaar – liggend in een babybox – zagen de Argentijnen hun spaargeld verdampen terwijl de peso kelderde. Binnen een paar weken werd een hele middenklasse weggevaagd.

Al voordat deze week de crisis rond Cyprus oplaaide, dook het schrikbeeld van een corralito op in Spanje. Vorig jaar mei begon Bankia, de vierde bank van het land vervaarlijk te wankelen. De regering kon de instelling zelf niet meer redden, maar weigerde dit aanvankelijk te erkennen. Pas na weken geharrewar met Europa riep Madrid financiële noodhulp in.

In die paniekerige periode circuleerden geruchten over een Spaanse corralito. Het leidde er toe dat op grote schaal met geld geschoven werd. Kleinere spaarders zegden hun rekening bij hun wankele lokale spaarbank (caja) op en stapten over naar een betrouwbaardere grootbank. Ook de verkoop van brandkasten piekte. Vermogende Spanjaarden sluisden hun geld het land uit. Sowieso zorgden ze dat op geen van hun rekeningen het saldo boven de ton uitkwam om onder de depositogarantie te blijven.

Tegen deze achtergrond sloeg het Europese reddingsplan voor Cyprus in Spanje zaterdagochtend in als een bom. Dat Noord-Europa (lees: Duitsland) nu ook kleine spaarders wil laten bloeden, zou een gevaarlijk precedent scheppen. Kwaliteitskrant El País stuurde een correspondent naar Nicosia. Hij kon in de goed gelezen zondagskrant al berichten over de ontsteltenis onder burgers op Cyprus.

De sympathie met de kleine Cypriotische spaarder zou dagen aanhouden. De redding werd meteen geduid als conflict tussen Noord en Zuid. Columnisten hakten in op de ‘hardvochtige’ en ‘ultraliberale’ Duitsers. Onder nieuwsartikelen regende het reacties over de weinig solidaire ‘señora Merkel’. Linkse jongerenbewegingen uit Spanje en Portugal namen het op Twitter en Facebook voor de Cypriotische broeders. De spaarkorting zou het zoveelste voorbeeld zijn dat Europa banken wel redt, maar burgers in de kou laat staan.

Ook veel economen reageerden kritisch. Hun bijna unanieme analyse luidde: net nu het vertrouwen in de zuidelijke eurolanden langzaam terugkeert, moet Berlijn zonodig weer onrust zaaien. De waarschuwing van de bekende econoom Paul Krugman uit de VS dat een zuidelijke kapitaalvlucht niet lang kon uitblijven, werd bijna overal aangehaald. Experts die susten dat het zo’n vaart niet zou lopen, kregen veel minder aandacht.

Of het Cypriotische plan ook echt tot een kapitaalvlucht zou leiden, bleef intussen onduidelijk. Punt is dat ook Spanjaarden internetbankieren: een bankrun zie je niet meteen. En de statistieken over de nationale kapitaalbalans maakt de centrale bank met twee maanden vertraging bekend.

De vereenzelviging met de Zuid-Europeaan die gepakt wordt door een Duitse strengheid belemmerde een meer nuchtere analyse van de crisis op Cyprus. Dat de werkelijke machtstrijd er niet tussen Noord- en Zuid-Europa woedt, maar vooral tussen Europa en Rusland.

Dat Cyprus al decennia een omstreden belastingparadijs is dat drijft op zwart geld. Dat het in feite een exponent is van het wildwestkapitalisme en onverantwoordelijk bankieren, waar Spanjaarden zeker na vijf jaar crisis zo graag op schelden.

Het toont hoe Duitsland bijna niets meer goed kan doen. Elke volgende manoeuvre van Berlijn zal met scepsis gevolgd worden. Zeker nu het Merkels stille wens lijkt te zijn dat Cyprus maar helemaal uit de eurozone vertrekt. In Spaanse ogen zou dit een nog veel gevaarlijker precedent scheppen.