Ontslagen, meer op één cel en kortere tbs

Staatssecretaris Teeven (Justitie) wil honderden miljoenen besparen op het gevangeniswezen. Vrijdag presenteerde hij zijn plannen. En kwamen de eerste kritische reacties.

1Meer gevangenen moeten hun cel delen

In 2018 moet de helft van alle gedetineerden opgesloten zitten in een tweepersoonscel. Vooral de penitentiaire inrichtingen waar dit niet kan, omdat de cellen te klein zijn, worden gesloten. Dat zijn onder meer de koepelgevangenissen in Haarlem en Arnhem, en stadsgevangenissen zoals de Bijlmerbajes en de penitentiaire inrichting aan het Wolvenplein in Utrecht. De Bijlmerbajes stond al jaren op de nominatie om gesloopt te worden.

Gedetineerden zullen ook meer tijd gaan doorbrengen op cel. Het weekend- en avondprogramma wordt grotendeels wegbezuinigd. In Veenhuizen en Zaanstad worden twee nieuwe gevangenissen gebouwd. Die laatste vervangt de Bijlmerbajes en de gevangenis in Haarlem, en moet plek bieden aan 1.040 gevangenen. Om werkgelegenheid te spreiden blijft de enige gevangenis in Zeeland open en wordt in Veenhuizen een nieuwe gebouwd.

2Terbeschikkingstelling moet korter

Ook in de tbs-sector wordt bezuinigd. Twee private en één overheidskliniek gaan dicht: Oldenkotte in Rekken, 2Landen in Utrecht en Veldzicht in Balkbrug. Dit kan volgens Teeven omdat er momenteel sprake is van onderbezetting (70 procent van de bedden is bezet). Tbs wordt steeds minder opgelegd omdat verdachten vaker weigeren mee te werken aan psychologisch onderzoek. Een van de redenen daarvoor is dat ze vrezen dat hun tbs-behandeling lang gaat duren.

Teeven wil verder bezuinigen door de behandelduur te bekorten, van gemiddeld tien naar acht jaar. Volgens hem kan dit verantwoord gebeuren, door onder meer ex-tbs’ ers op te nemen in gesloten psychiatrische inrichtingen.

3Elektronische detentie in plaats van proefverlof

Teeven wil het proefverlof afschaffen dat nu kan starten op tweederde van de gevangenisstraf. Daarvoor in de plaats komt elektronische detentie, die maximaal anderhalf jaar mag duren. Straffen van korter dan zes maanden kunnen geheel worden omgezet in elektronische detentie, tenzij de rechter dat vooraf verbiedt. De huidige detentiefasering, die gedetineerden aan een baan of opleiding helpt, verdwijnt – Teeven vindt wel dat elektronische detentie „in het teken van arbeid dient te staan”. Gedetineerden moeten betaald of vrijwillig gaan werken of een opleiding volgen.

43.700 mensen zijn onzeker van hun baan

Tot 2018 moet 340 miljoen euro bezuinigd worden in de uitgaven aan gevangenissen, tbs-klinieken en justitiële jeugdinrichtingen. De sluitingen zullen tot 2018 gevolgen hebben voor 3.700 medewerkers van justitie. Hun banen verdwijnen. Medewerkers die bij Dienst Justitiële Inrichtingen blijven werken, moeten „mobieler” worden, zei Teeven gisteren. Zo zullen ze worden ingezet bij het toezicht op elektronische detentie. Het ministerie van Justitie verwacht 1.300 werknemers relatief makkelijk binnen de regio aan ander werk te kunnen helpen. Voor de overige 2.400 medewerkers is eenmalig 300 miljoen vrijgemaakt om ander werk voor hen te zoeken.