Column

De polder is een nuffige vrouw

De polder is een vrouw – een flirt die veel belooft maar weinig levert. Het kabinet brengt serenade na serenade aan de ‘sociale partners’, het koppel van vakbonden en werkgevers dat samen het poldermodel vormt. Hoe belangrijk de polder wel niet is! Hoe cruciaal voor het creëren van draagvlak voor moeilijke maatregelen! Hoe onontbeerlijk haar inbreng!

De polder reageert nauwelijks, ze kijkt nuffig naar haar nagels. Nee, ze weet nog niet of ze verkering wil, de vakbondsvrouw in haar moet eerst zichzelf nog even ontdekken. Is ze behoudzuchtig of hervormingsgezind? Denkt ze mee of hoort ze bij de tegenpartij?

De polder is een vrouw die de mannen die achter haar aanzitten, tot waanzin drijft. Loopt hij gefrustreerd weg, dan rent ze achter hem aan. Zoekt hij toenadering, dan kijkt ze verveeld om zich heen. Iedereen die de mannen aanschouwt, denkt op een zeker moment: laat dat mens lekker in haar eigen sop gaar koken, heb je dan geen greintje zelfrespect?

Kennelijk niet. Diederik Samsom, Mark Rutte, Lodewijk Asscher, ze melden zich keer op keer bij de polder, met bloemen, loftuitingen en biertjes in cafés. Ze willen zo ontzettend graag het keurmerk ‘sociaal’ hebben. Niet alleen omdat regeringspartij PvdA daarmee de SP een hak zet, maar ook omdat het CDA in de Eerste Kamer eerder voor de wetten en plannen van het kabinet zal stemmen als er het polderkeurmerk op gestempeld staat.

Inhoudelijk is er geen enkele reden voor de inmiddels bijna wanhopige flirt van het kabinet met de sociale partners. De gevoelige ingrepen van het kabinet in de WW en het ontslagrecht zijn in Den Haag minder omstreden dan ze lijken. Het CDA is daar al jaren voor, zij het minder gepassioneerd dan voorheen. De PvdA is geen fan van dit deel van het regeerakkoord, maar de partij kan naar eer en geweten zeggen dat het de ontslagbescherming voor een deel van de werknemers in Nederland juist verhoogt – bijvoorbeeld voor flexwerkers, maar ook voor werknemers die nu via het UWV worden ontslagen.

Het ontslagrecht zoals we dat in Nederland kennen doet twee dingen: het zet een premie op lang bij dezelfde baas werken, en het behandelt precies dezelfde ontslagen mensen totaal verschillend. Beide zijn onwenselijk; ik zal uitleggen waarom.

Eerst de plakpremie. In Nederland stijgt de ontslagvergoeding met leeftijd en met het aantal dienstjaren bij dezelfde baas. Daardoor kan het voor veertigers en vijftigers, die al twintig jaar bij hetzelfde bedrijf werken, onaantrekkelijk zijn van baan en baas te veranderen. Want dan daalt de ontslagvergoeding van ruim twintig maandsalarissen naar een paar maandsalarissen. Dit ontslagsysteem leidt ertoe dat ouderen in Nederland vaak in banen, bedrijfstakken en beroepen werken die uitsterven of krimpen. Dat kan beter. Hoe precies, daar kan het CDA met PvdA en VVD over onderhandelen. Maar de vergoeding zou minder afhankelijk moeten worden van het aantal dienstjaren bij dezelfde baas. Dat zal ervoor zorgen dat ouderen minder vaak blijven plakken in beroepen die weinig overlevingskans hebben, en dat zorgt er weer voor dat de arbeidsmarkt beter functioneert.

Dan het verschil in behandeling. In Nederland kan je worden ontslagen via de kantonrechter of via uitkeringsinstantie UWV. Via de rechter sta je snel buiten maar krijg je een vergoeding mee. Via het UWV duurt het langer maar is er geen zak geld. Grote bedrijven kiezen vooral voor de rechter, kleine voor het UWV. Deze ongelijke behandeling van werknemers is een niet te verdedigen onrecht in de huidige ontslagpraktijk. Ook dat kan beter. Kies één van de twee routes. Het kabinet kiest voor het UWV. Ook hier komen ze met het CDA wel uit.

En ook vast met de morrende achterban van de PvdA. Verzacht de plannen met de WW een tikje. Strooi met nog wat extra maatregelen voor de huidige ouderen (er staat er al één in het regeerakkoord: 55-plussers hoeven nooit hun huis of vermogen op te eten, ook niet als ze in de bijstand belanden), et voilà.

De politiek zou er makkelijk zelf uit kunnen komen.

Dus waar zitten we nou eigenlijk met zijn allen op te wachten? Op een compromis tussen sociale partners dat een verandering van het ontslagrecht en het verkorten van onze langdurige WW – aangeraden door elke economische denktank van enig niveau – weer uitstelt tot Sint Juttemis?

Er stemmen meer mensen op politieke partijen dan er lid zijn van de vakbond. Sterker nog, werknemers voelen zich nog nauwelijks vertegenwoordigd door de bonden. Dus wat is precies het idee van dit eindeloze gedraal? Een beetje zelfrespect graag.

Marike Stellinga schrijft op deze plek elke zaterdag over politiek en economie.