Apenjacht schaadt ook regenwoud

Het afschieten van apen in tropische regenwouden heeft vergaande gevolgen voor de samenstelling van de bossen. Boomsoorten die voor de zaadverspreiding afhankelijk zijn van apen, maken plaats voor soorten die door vogels, knaagdieren of de wind worden verspreid.

Dat schrijven Zweedse, Amerikaanse en Nigeriaanse ecologen deze week in Proceedings of the Royal Society B. Volgens hen kan de veranderende samenstelling van het bos gevolgen hebben voor de lokale voedselvoorziening. Sommige bosvruchten die mensen eten – mango, nootmuskaat en vijg bijvoorbeeld – zijn voor hun zaadverspreiding afhankelijk van apen.

Sommige apen eten vruchten helemaal op en poepen de zaden honderden meters verderop uit. Er zijn ook apen die de vruchten opslaan in hun wangzakken, elders het vruchtvlees opeten en het zaad daarna uitspugen.

Als deze apen worden bejaagd, verdwijnen op termijn ook de vruchten. In Azië, Zuid-Amerika en Afrika wordt veel op apen gejaagd, onder meer voor hun vlees.

De wetenschappers deden hun onderzoek in een uitgestrekt laaglandbos in het zuidwesten van Nigeria. Ze kozen drie gebieden, respectievelijk 80, 100 en 920 vierkante kilometer in oppervlak. Binnen elk gebied selecteerden ze vervolgens twee locaties: een locatie waarvan bekend was dat er veel werd gejaagd, en een waarin amper werd gejaagd.

In 2009, 2010 en 2011 brachten ze er twee maanden lang de zoogdieren – apen, knaagdieren, hoefdieren – in kaart. De apen deelden ze in als grote primaten (gorilla, chimpansee en mandril) en andere apen (diverse soorten meerkatten). Ook de vegetatie brachten ze nauwkeurig in kaart.

In de gebieden waar weinig werd gejaagd, bleken de door apen verspreide zaden te domineren. In de bejaagde gebieden kwamen veel meer soorten voor die voor hun verspreiding afhankelijk zijn van knaagdieren, vogels of de wind.

In de bejaagde gebieden telden de wetenschappers ook veel meer kleine zoogdieren: stekelvarkens, eekhoorns, ratten. Bij afwezigheid van de apen worden de vruchten niet gegeten, maar vallen van de boom op de grond. De kleinere zoogdieren eten de vruchten en de zaden op en bijten de zaden daarbij kapot.

De wetenschappers concluderen dat het voor het behoud van tropisch regenwoud met diverse nuttige vruchten niet voldoende is om alleen houtkap te verbieden. Ook de jacht op apen moet aan banden gelegd. Marcel aan de Brugh