Als vrienden samen voor het scherm

I k was bang dat de Azeri Teimoer Radjabov en de Armeniër Levon Aronian onaardig tegen elkaar zouden zijn na hun partij van donderdag in het Londense kandidatentoernooi.

Hun landen zijn min of meer in oorlog sinds de regio Nagorno-Karabach, een deel van Azerbeidzjan, zich aan het eind van de vorige eeuw met hulp van het Armeense leger onafhankelijk kon verklaren. Radjabov heeft in een interview eens gezegd dat hij zijn Armeense collega's haatte.

Aronian is anders. Hij wil de vriendelijke verhoudingen niet door de internationale politiek laten bederven en hij heeft ook eens gezegd dat hij beseft dat dit makkelijker voor hem is dan voor de mensen uit Azerbeidzjan, omdat die zich als de verliezers van het conflict beschouwen.

De vriendschap gaat niet zo ver dat Aronian bereid was om in Bakoe te spelen, waar het kandidatentoernooi oorspronkelijk zou zijn. Aronian liet weten dat hij zich daar op straat niet veilig zou voelen, en omdat men zijn zorgen begreep werd het toernooi naar Londen verplaatst. De sponsor ging mee; ook in Londen wordt het toernooi gefinancierd door Socar, de olie- en gasgigant van de staat Azerbeidzjan.

Radjabov had donderdag tegen Aronian lang iets slechter gestaan en verloor tenslotte door een blunder in een stelling die nog goed verdedigbaar leek. Alle voorwaarden voor een slecht humeur leken vervuld.

Maar op de persconferentie na afloop viel daar niets van te merken. Radjabov en Aronian zaten aan tafel met tussen hen in een presentatrice die op het scherm van een laptop de kritieke stellingen uit hun partij opriep. Dat scherm kregen de kijkers thuis ook in beeld, al ging de gedachtenwisseling tussen de spelers zo snel dat het lang niet altijd goed te volgen was.

Ze analyseerden kalm en objectief. Grote meningsverschillen waren er niet. Soms vroeg Radjabov vriendelijk aan Aronian: „Wat vind jij hiervan?” Van de haat waarover hij ooit gesproken had was geen spoor te bekennen.

Misschien was het maar een geveinsde haat geweest om thuis een patriottische indruk te maken. Het kan ook zijn dat Socar hem op het hart heeft gedrukt om zich in Londen netjes te gedragen. Maar zelf hecht ik aan de theorie dat gezamenlijke bestudering van een boeiende schaakpartij in staat is om politieke conflicten te doen vergeten, al is het misschien maar voor even.

Doordat er vrijdag in Londen een rustdag was, is de stand van donderdagavond nog geldig als deze krant in uw bus valt. Magnus Carlsen won donderdag van Peter Svidler en daardoor bleef hij samen met Aronian op de eerste plaats. Het was een vreemde tussenstand. Nog maar zes van de veertien ronden waren gespeeld en Carlsen en Aronian, die beiden drie keer gewonnen hadden, stonden al anderhalve punt voor op het peloton, waar verder niemand boven de vijftig procent was gekomen. „De zaken kunnen binnen seconden weer anders zijn”, zei Aronian donderdagavond voorzichtig, maar hij en vooral Carlsen lijken stevig op hun voeten te staan.

Magnus Carlsen-Alexander Grisjtsjoek, Londen kandidaten 2013

1. e4 e5 2. Pf3 Pc6 3. Lb5 Pf6 4. d3 Lc5 5. c3 0-0 6. 0-0 d6 7. h3 a6 8. Lxc6 bxc6 9. Te1 Te8 10. Pbd2 d5 Een interessante zet, vond Carlsen. Er is hier een paar keer 10...Lb6 of 10...a5 gespeeld, met merkwaardig slechte resultaten voor zwart. 11. exd5 Dxd5 12. Pb3 Lf8 13. c4 Dd6 14. Le3 Pd7 15. d4 e4 De strijd wordt scherp. Zwart heeft een paar zwakke pionnen op de damevleugel, maar hij hoopt op kansen aan de andere kant. 16. Pfd2 a5 17. a4 f5 Een logische en lang niet slechte zet, al was Grisjtsjoek er na afloop ontevreden over. Het kan zijn dat 17...Dg6 nog nauwkeuriger was. 18. c5 Dg6 Maar hier had zwart met 18...De6 wits paard nog even van c4 moeten houden om dan snel Pd7-f6-d5 te spelen. De pionnen die hij in dat geval op c7 en a5 kan verliezen, zouden gecompenseerd worden door zijn initiatief op de koningsvleugel. 19. Pc4 Pf6 20. Lf4 Pd5 21. Dd2 Le6 Deze zet kostte Grisjtsjoek zijn voorlaatste minuut bedenktijd. 22. Pbxa5 Teb8 Beter was 22...Pxf4 23. Dxf4 Df6, al heeft wit ook dan de beste kansen. 23. Pe5 Df6 24. Lh2 Zwart staat een pion achter, hij gaat er nog een verliezen en hij heeft bijna geen tijd meer. Hij moet nu dus wel geweld gaan gebruiken. 24...Txa5 25. Dxa5 Txb2 26. Tab1 Ta2 27. Da6 In Chess Today geeft Michael Goloebov een door de computer geïnspireerde variant waarin wit het nog verprutst: 27. Tb8 e3 28. fxe3 Dg5 29. g3 - geen verstandig mens zou zich hier aan wagen - Dh6 30. Da8 g6 31. h4 Ta1 32. Txf8+ Kg7 33. Txa1 Dxe3+ 34. Kf1 f4 en pas hier ziet de computer dat zwart voldoende tegenspel heeft. 27...e3 28. fxe3 Dg5 29. Te2 Pxe3 Ook 29...Txe2 30. Pc3 helpt niet na 31. De1 Pxb1 32. Lf4.

Zie diagram rechtsboven.

Ook nu moet wit nog oppassen, want na 30. Txa2 Lxa2 31. Tb2 Ld5 is het weer in orde voor zwart. 30. Pf3 Maar nu heeft zwart niets meer. 30...Dg6 31. Txa2 Lxa2 32. Tb2 Lc4 33. Da5 Ld5 34. De1 f4 35. Lxf4 Pc2 36. Df2 Lxf3 37. Txc2 Zwart gaf op.