Russische beer met duister verleden

Na een lange, mysterieuze schorsing won Joeskov de 1.500 meter bij de WK afstanden. Het gastland heeft een nieuwe troef voor de Spelen in Sotsji.

Denis Joeskov was pas 18 jaar oud toen hij in februari 2008 door de Russische schaatsbond voor maar liefst vier jaar werd geschorst. Een buitenproportionele straf voor het vergrijp dat de tiener zou hebben gepleegd: tijdens de nationale juniorenkampioenschappen in Kolomna was hij betrapt op het gebruik van marihuana.

Gisteren was de Russische bond maar al te blij dat die schorsing was teruggebracht tot twee jaar. In de Adler Arena van Sotsji rekende Joeskov, inmiddels 23 jaar oud, op een zware 1.500 meter af met concurrenten als Shani Davis (zilver) en landgenoot Ivan Skobrev (brons). Hij veroorzaakte een spontaan Russisch feestje bij de opening van de WK afstanden.

Na de bizarre valse start van zijn schaatsloopbaan is de stemming in het Russische kamp rond de oersterke Joeskov volledig omgeslagen. Zijn coach Kosta Poltavets ziet in hem een reïncarnatie van zijn voormalige pupil Ids Postma, olympisch kampioen van Nagano (1998). „In alles is hij Ids: psychologisch, in zijn gedrag, in zijn rust, zijn techniek, zijn slag. Kijk maar naar oude beelden. Hij houdt ook niet van fietsen als training, hij staat het liefst op het ijs. Het enige verschil is dat Ids boer is – en Joeskov niet. Maar hij kan ook wereldkampioen allround worden. Dat is het volgende doel.”

Ondanks zijn verrassende zege op het zware olympische ijs van Sotsji komt Joeskov niet helemaal uit de lucht vallen. Eerder dit seizoen won hij de schaatsmijl al tijdens de wereldbekerwedstrijden in Inzell. In de rest van de wedstrijden verstopten de Russen zich een beetje, gaf Poltavets schoorvoetend toe. „Wij hebben de wereldbekerwedstrijden dit seizoen bewust als trainingswedstrijden gereden. Hier in Sotsji wilden we presteren.”

Joeskov is een late leerling. Op jonge leeftijd nam zijn moeder hem en zijn zusje mee vanuit hun geboorteland Moldavië naar Moskou. Zijn moeder bracht hem aan het sporten via de jaarlijkse zomerkampen, maar het duurde nog tot zijn elfde voordat hij met schaatsen in aanraking kwam. Liefde op het eerste gezicht was het in elk geval niet. „Ik had meer met volleybal”, zegt hij zelf.

Joeskov was amper achttien toen zijn leven plotseling in een nachtmerrie veranderde, al wil hij nauwelijks iets kwijt over dat mysterieuze gat in zijn carrière. „Het gebeurde in 2008. Ik ging een keer naar een nachtclub en ik dronk iets. Ik weet niet wat. Daar kreeg ik een schorsing van vier maanden voor.”

Gisteren, op een ongemakkelijke persconferentie na de mooiste overwinning uit zijn leven, ontkende Joeskov zelfs in alle toonaarden dat hij ooit langer was geschorst dan vier maanden, wegens marihuanagebruik. „Ik kan de documenten laten zien waarin dat staat”, voegde hij eraan toe.

Joeskov is blij dat hij die moeilijke periode in zijn leven overwonnen heeft – daar praat hij liever over. „Ik heb een lieve vrouw ontmoet, we zijn getrouwd en we hebben een zoontje gekregen. Misschien heeft dat me psychisch de kracht gegeven.”

Zijn coach Poltavets kent de geschiedenis, maar is er voorzichtig over. Het is ingewikkeld en gevoelig en heeft te maken met „lokale problematiek” in Rusland. „Denis zat op een sportinternaat in Moskou. Daar heerst tussen coaches altijd strijd over welke schaatsers zij op hun lijst hadden staan. Daar hangt hun loon namelijk vanaf. En Denis weigerde te tekenen voor een van de coaches als zijn persoonlijke coach, omdat hij een andere persoonlijke coach had. De coach die zijn zin niet kreeg heeft hem met gebruik van allerlei connecties die schorsing van vier jaar aangesmeerd. Het had niets met marihuana te maken.”

Toen Poltavets na de Spelen van Vancouver van de TVM-ploeg naar Rusland trok, maakte hij zich sterk voor strafvermindering van het grote talent van het Russische schaatsen. Poltavets: „Ik zag Joeskov in Kolomna op het ijs en ik zei tegen de Russische bond: jullie hebben hier een Sven Kramer rijden, en je laat hem gewoon in de gevangenis zitten?”

Volgens Russische media kreeg Joeskov uiteindelijk in 2011 zijn schaatsvrijheid terug, na een wisseling van de wacht binnen het bondsbestuur. Niemand zal gisteren op de tribune van de Adler Arena meer tevreden hebben geknikt dan Alexey Kravtsov, de huidige voorzitter.

Met het ook op de Spelen in eigen land kan de Russische bond nog een hoop plezier beleven aan de geboren Moldaviër. Regerend olympisch kampioen Mark Tuitert, die gisteren op eerbiedige afstand van Joeskov zevende werd, was vol lof over de nieuwe wereldkampioen, de eerste uit Rusland op deze afstand. „Het is een beer van een vent. Hij kent geen zwakheden. Hij is snel genoeg om hard van start te gaan, en sterk genoeg om hard te finishen.”