Rollenspel in een eng woud

Ursula Poznanski: Saeculum. Vert. E. Ottens. Lemniscaat, 421 blz. €19,95 14+ ***

‘All the world’s a stage, and all the men and women merely players’: Shakespeare zei het vier eeuwen geleden al. De Oostenrijkse Ursula Poznanski is het geheel met hem eens: in haar boeken maakt ze naar hartenlust gebruik van het feit dat het moderne leven, waarin we ons facebookend en gamend op de grens van schijn en werkelijkheid begeven, steeds meer op een groot rollenspel lijkt. Het is een thematiek die bloedstollende verhalen kan opleveren en de internetgeneratie perfect past. Vandaar ook het succes van Erebos (2011), waarin een computergame het leven van enkele jongeren overneemt, en van haar recente volwassenenthriller Vijf, die als inzet het populaire spel geocaching (schatzoeken met een GPS) heeft.

In haar nieuwste jongerenroman Saeculum koos Poznanski voor een LARP (live action role-playing game) als motor van het verhaal: tijdens een middeleeuws rollenspel in een afgelegen en duister woud verplaatst een groep vrienden zich in fantasiepersonages. Mobieltjes, zaklampen, en brillen nemen ze niet mee.

Poznanski is geen stilistische hoogvlieger, maar verstaat de kunst van de suggestie en maakt effectief gebruik van het gegeven dat je zintuigen zich in donkere bossen gemakkelijk laten misleiden. Zo creëert ze vanaf het moment dat het spel begint een schemerwereld van spookachtige schaduwen en veranderend licht, die aan de klassieke griezelliteratuur doet denken.

Wanneer de hond die bij de groep hoort een mensenbot vindt, drie medespelers op onverklaarbare wijze verdwijnen en de anderen vast komen te zitten in een grot die uitkomt op een onderaardse crypte, wordt de sfeer grimmig. Wat is er gaande? Komen de vrienden ooit weer bovengronds? Of is het bos vervloekt? Wordt het leven van een van de spelers geofferd voor de vrijheid?

Student Bastian (20), die vooral is meegegaan vanwege zijn verliefdheid op een vrouwelijke medespeler, is terecht nogal sceptisch. Lange tijd werkt dat goed: wie gelooft anno 2013 nog in spoken? Maar gaandeweg, wanneer de groepsdruk toeneemt en de bijgelovigen zich tegen Bastian keren, verzuimt Poznanski te appelleren aan onze oerangst en wat er kan gebeuren als die je plotseling overmeestert.

Wellust, jaloezie, duivelse krankzinnigheid: ze had het allemaal zo kunnen opvoeren en de LARP op een huiveringwekkende, Blair Witch Project-achtige wijze kunnen laten ontsporen. Maar ze doet het niet. De ontwikkeling van de karakters stokt, waarna Poznanski je belast met ingewikkelde plotlijnen, waarvan ze de uiteinden moeizaam aan elkaar geknoopt krijgt. Weg is de illusie van de werkelijkheid van het spel. Het aanvankelijk geslaagde spookverhaal verandert in een doorsnee thriller met griezelelementen.