Natuur gooit mijn leven overhoop

Jaap Proost interviewt Antoinette van de Water. Ze richtte een stichting op om de leefomgeving van olifanten in Thailand te verbeteren.

Het gesprek heeft plaats in haar oude kamer in de flat waar ze is opgegroeid. Buiten klinkt de A20 die het Westland met Rotterdam verbindt. Antoinette van de Water (38) is op bezoek bij haar ouders in Vlaardingen. Een echt thuis heeft ze niet meer, sinds haar vertrek naar Thailand in 2005. „Al mijn bezit past in twee grote koffers.’’

In 2004 richt Van de Water de stichting Bring The Elephant Home op. Haar doel is zoveel mogelijk olifanten die gebruikt worden als toeristenattractie van straat te krijgen en een dierwaardig bestaan te geven in opvangplekken. Al snel blijken de straatolifanten onderdeel van een groter probleem: de drastische teruggang van het leefgebied van de Aziatische olifant. Met haar nieuwe initiatief Trees for Elephants kweekt ze boomstekjes die worden geplant in beschadigd bos op verschillende plekken in Thailand. Frustratie en teleurstellingen door te weinig natuurbescherming vanuit de overheid zorgen ervoor dat ze sinds vorig jaar in Spanje verblijft.

Tijdens deze bezinningperiode heeft ze besloten een nieuw project op te zetten. In het gebied Sabah in Borneo gaat Van de Water vanaf april groene corridors helpen aanleggen tussen bestaande stukken tropisch bos om zo het leefgebied van de wilde olifant te vergroten. „Door de vele palmolieplantages dreigt de olifant uit het gebied te verdwijnen. Herbebossing moet dit voorkomen’’, legt ze uit. Haar project werkt samen met een veldstation waar vanuit medewerkers van de universiteit van Cardiff al vijf jaar onderzoek doen. „Olifanten zijn door hun impact op de omgeving sleutelsoorten. Als zij verdwijnen, zullen snel andere soorten volgen. Daarom is het van cruciaal belang dat ze in Borneo blijven leven.”

De initiatieven van Van de Water hebben verschillende prijzen gewonnen. Haar project in Borneo wordt ondersteund door een ‘Grahame Maher Award’ van Vodafone.

Luister naar jezelf en handel ernaar.

„Na mijn studie vond ik al snel een baan bij een marketingbureau. Het werk verdiende goed, ik had een grote auto en woonde samen in Capelle aan de IJssel. Maar ik had toch twijfels. Was dit nu wat ik wilde? Of deed ik wat er van mij werd verwacht? Om hier antwoord op te krijgen, heb ik een lange tijd vrij genomen. In een hangmat in de tuin heb ik nagedacht over wie ik ben. Waar ging mijn bloed sneller van stromen? Ik kwam erachter dat ik me wilde inzetten voor de natuur. Snel daarna was ik single, woonde in een woongroep in Amsterdam en had een baan bij Milieudefensie gevonden als fondsenwerver. Mijn radicale ommezwaai zorgde voor verbazing bij familie en vrienden. Ze steunden me wel. „Ik heb nooit spijt gehad van mijn studie Commerciële Economie. Er is kennis nodig om doelen en idealen te verwezenlijken. In 2002 heb ik tijdens een vakantie in Thailand kort vrijwilligerswerk gedaan in een opvang voor olifanten. Twee weken zorgde ik voor een babyolifant. Dit maakte diepe indruk en ik beloofde aan de oprichtster van de opvang dat ik me in Nederland ook zou blijven inzetten. Dat horen ze daar wel vaker en in de meeste gevallen blijft het bij een belofte. Haar reactie was dan ook afwachtend. Een maand na terugkeer had ik een marketingplan, een begroting en een tijdschema met toekomstige plannen. Mijn studie heeft me in staat gesteld dit snel voor elkaar te krijgen en het was de eerste stap naar waar ik nu sta.”

Het overwinnen van tegenslag geeft zelfvertrouwen.

„Na eerst een tijd vanuit Nederland gewerkt te hebben, besloot ik in 2005 naar Thailand te verhuizen. Weer ging het roer om. Ik had genoeg fondsen geworven om twee straatolifanten in Bangkok vrij te kopen. Een tocht van honderden kilometers naar de olifantenopvang lag voor ons. Was mijn nieuwe leven in Amsterdam een warm bad, de eerste periode in Thailand voelde als een vrieskist. Er waren bedreigingen van lokale tegenstanders en ik had last van migraine. Mijn Nederlandse schema bleek in de Thaise realiteit erg naïef. Ik heb op het punt gestaan te stoppen, maar was elke dag ook verbaasd wat ik kon. Het is me gelukt de twee olifanten bij de opvang te krijgen en daar put ik nog vaak kracht uit.

„Humor heeft mij in die periode erdoorheen geholpen. Ik zei tegen mezelf: ‘Kom op, Antoinette, je hebt voor hetere vuren gestaan.’ Maar dat sloeg natuurlijk nergens op – ik was met twee olifanten op stap in een vreemd land waarvan ik de taal niet sprak. Als er zich weer een bizarre situatie voordeed, bekeek ik mezelf van een afstandje en moest dan hard lachen. Humor relativeert en zorgt dat de spanning even weg is. Ik maak grappen over mijzelf, ook al ben ik op dat moment alleen. Lachen helpt je om te gaan met vervelende situaties.”

Leer los te laten en neem tijd voor jezelf.

„Hier ben je gewend alles te plannen . In een land als Thailand hou je dat maar even vol. Ik heb geleerd ‘Ik weet het niet’ te zeggen als iemand naar een bepaalde planning vraagt. Je kunt niet alles beheersen. Ik maak een plan, maar vul niet alles in en ik laat me meevoeren met de stroom. Maar als ik iets kan realiseren, dan grijp ik het moment en ga ervoor. Ik heb in het begin heel hard gewerkt en mijzelf weggecijferd. Dat doe ik niet meer. Ontspannen met een goede maaltijd en een wijntje is ook erg belangrijk.”

Als je cynisch wordt, neem afstand

„Tijdens het planten van stekjes in beschermd bos zijn we geconfronteerd met illegale houtkap. Als je de politie daar op aanspreekt, geven ze schaamteloos toe er niets aan te doen omdat ze zijn omgekocht. Na een dag hard werken met tientallen enthousiaste vrijwilligers klinkt ’s nacht het geluid van kettingzagen door het bos. Op zulke momenten vraag je je af waarvoor je het allemaal doet. Een andere frustratie is dat nog veel wilde olifanten gevangen worden voor de toeristenindustrie. Het werd me teveel en ik besloot met mijn vriendin naar Spanje te gaan, weg van alles. Niet blijven doordouwen, maar afstand nemen. Jezelf loskoppelen van de situatie. Had ik dat niet gedaan, dan was ik vast cynisch en verbitterd geworden.”

Leven met de natuur brengt geluk.

„Onlangs voer ik in Borneo in een bootje door de jungle. Opeens zagen we een kudde wilde olifanten in het tropische woud op de oever. De motor ging uit en we dobberden wat over de rivier. Een zonsondergang zorgde voor zacht licht en ik hoorde alleen de jungle om me heen. Geluiden van vogels en apen. Het zien van wilde olifanten in die serene omgeving zorgde voor een enorm gevoel van geluk en levenslust. Dit is zoals het leven moet zijn! Veel mensen hebben het contact met de natuur verloren. Maar ik heb die band weer hersteld en dat kan ik iedereen aanraden. Neem een moestuin, al is het maar om met je handen in de aarde te wroeten.”

Ga voor je passie, want wat is het alternatief?

„Daar ben ik achter gekomen in Spanje. Eigenlijk heb ik toen pas voor het eerst echt last gehad van heimwee. In Thailand miste ik naast mijn familie en vrienden soms kleine dingen als het fietsen over de grachten. Maar in Spanje heb ik echt heimwee gehad naar mijn leven in Thailand. Naar de omgeving, het werk en eerlijk gezegd ook het avontuur. Ik heb besloten door te gaan. Met een nieuwe uitdaging in de vorm van een herbebossingproject in Borneo. Er is veel ellende in deze wereld, maar zolang het me lukt daar enige verandering in te brengen, doe ik het. Ik heb ook behoefte om te settelen, maar de natuur is het waard om mijn leven overhoop te gooien. Dat settelen komt nog wel een keer.”

Meer informatie op bring-the-elephant-home.nl