Melk

Verantwoord winkelen valt nog niet mee. Het wemelt in de supermarkt van de ‘duurzame’ producten en ‘gezonde keuzes’. Wat is de beste keuze? Elke vrijdag helpt nrc.next je hiermee. Vandaag: melk.

De Zaanse Hoeve halfvolle melk

0,59 per liter, Albert Heijn.

duurzaamheid ***

diervriendelijkheid **

gezondheid ***

Het enige ingrediënt in een pak melk is melk. Of het nu volle, halfvolle of magere is. Het enige verschil zit ’m in het vetpercentage. Volle melk bevat 3,5 procent vet, halfvolle melk 1,5-1,8 procent en magere melk maximaal 0,5 procent. De vetten in melk zijn verzadigd – slechte vetten dus. Als je er te veel van binnen krijgt heb je een verhoogde kans op hart- en vaatziekten. Daarom geldt: hoe magerder de melk, hoe gezonder.

Verder zitten er in melk vitamines A, B2, B12 en mineralen zoals calcium. Het Voedingscentrum raadt daarom aan om gemiddeld een halve liter (magere) melk per dag te drinken.

Halfvolle melk is de populairste melk in de Nederlandse supermarkt: 87 procent van alle verkochte melk is halfvol. Op het pak van De Zaanse Hoeve, huismerk van Albert Heijn, staat het zogenaamde ‘Vinkje’, van Stichting Ik Kies Bewust. Daarop is te lezen dat deze melk een ‘Gezondere keuze binnen deze productgroep’ is. Het Vinkje is echter geen onafhankelijk keurmerk – achter de stichting zitten onder meer Unilever en Albert Heijn. Inderdaad is halfvolle melk een gezondere keuze dan volle melk. Maar binnen de productgroep is zowel magere melk als karnemelk gezonder.

De meeste melk in de supermarkten komt van Nederlandse boeren. Echter, voor melk van De Zaanse Hoeve geldt dit niet per definitie. Er zijn namelijk ook boeren in België en Duitsland die deze melk leveren. Om te zien of jouw pak melk uit Nederland komt kun je in het ‘EU-ovaaltje’ op het etiket kijken: die bevat de afkorting van het land van herkomst.

De Zaanse Hoeve is ook het enige geteste merk waar koeien volledig op stal gehouden kunnen worden. Het gaat dan meestal om ligboxstallen, waar de koe vrij veel ruimte heeft om rond te lopen – zij het op betonnen roosters – en zelf kan kiezen wanneer ze eet.

Albert Heijn verse karnemelk

0,71 per liter, Albert Heijn.

duurzaamheid ***

diervriendelijkheid ****

gezondheid *****

Om melk te karnen, wordt al het vet uit de melk onttrokken, en worden melkzuurbacteriën toegevoegd die voor de zuur-frisse smaak zorgen. Karnemelk is dus, net als magere melk, vetarm en gezond.

Op het pak Karnemelk van Albert Heijn staat te lezen dat in dit pak ‘100% Weidemelk’ zit. Dat betekent dat de melkkoeien minimaal 120 dagen per jaar, 6 uur per dag in de wei hebben gelopen, waar ze zelf kunnen grazen. Diezelfde ondergrens geldt voor biologische koeien. Deze weidekoeien zijn dus meer buiten dan de reguliere koeien van De Zaanse Hoeve, maar voldoen niet aan andere Europese biologische eisen. Er kan dus bijvoorbeeld wel kunstmest gebruikt worden. Dat is slecht voor het milieu, omdat de productie ervan veel energie kost en de kunstmest kan uitspoelen met het grondwater, wat de omgeving van het weiland vervuilt.

Ook is er geen maximum gesteld aan de hoeveelheid krachtvoer die de weidekoeien krijgen. Dat krachtvoer is vaak gemaakt van graan en soja. Hoe meer krachtvoer een koe krijgt, hoe meer landbouwgrond er dus ‘gebruikt’ wordt per koe.

Campina Boerenland volle melk

0,71 per liter, Albert Heijn.

duurzaamheid ****

diervriendelijkheid *****

gezondheid **

Campina Boerenland melk is afkomstig van biologische melkveehouders. Dat is te zien aan het keurmerk van de Europese Unie – het blad met de sterren (voorheen het EKO-keurmerk). De melk voldoet dus aan de Europese eisen: de koeien moeten minimaal 120 dagen per jaar naar buiten, er mag geen kunstmest gebruikt worden en het dieet moet voor minimaal 60 procent uit ruwvoer (gras) bestaan. Het krachtvoer dat de koe mag eten, is biologisch geteeld.

Biologische koeien mogen bovendien alleen met geneesmiddelen behandeld worden als ze echt ziek zijn – dus niet preventief. Dit om te voorkomen dat er veel bacteriën resistent worden voor antibiotica. De antibiotica komt echter nooit in de melk terecht.

Er zijn twee melkmethodes, die op zowel biologische als regulieren boerderijen gebruikt worden: handmatig, waarbij de boer twee keer per dag de melkmachine aansluit, en robotisch, waarbij de koe zelf beslist wanneer zij wordt gemolken. Voor de koe levert dat laatste een natuurlijker ritme op: een kalf drinkt immers ook vaker dan tweemaal daags. Steeds meer boeren nemen zo’n melkrobot, maar hoe een specifiek pak melk gemolken is, is niet te zeggen.

Puur & Eerlijk biologische magere melk

0,96 per liter, Albert Heijn.

duurzaamheid ****

diervriendelijkheid *****

gezondheid ****

De biologische melk van Puur & Eerlijk komt van biologische koeien. Die leven over het algemeen iets langer dan reguliere koeien omdat ze minder krachtvoer krijgen, en dus minder ‘gepusht’ worden om een topproductie te leveren. Omdat deze koeien dus langer meegaan, hoeven er minder kalven opgefokt te worden. Op de lange termijn is dit dus duurzamer.

Biologische melkveebedrijven zijn ook iets duurzamer als het om broeikasgasemissie gaat. Dit verschil is echter vrij klein.

Het verschil tussen biologische en niet-biologische melk ligt dus bij de boer. Eenmaal in de fabriek wordt de biologische en niet-biologische melk wel gescheiden gehouden, maar is het verwerkingsproces exact hetzelfde. Op dit pak melk staan ook de Beter Leven sterren van de Dierenbescherming: drie stuks, zeer diervriendelijk dus. Waarom de Campina-melk deze sterren niet heeft, is een kwestie van aanvragen: de Dierenbescherming kent de sterren alleen op aanvraag van de producent toe.