Lente herinnert Iraniërs aan pre-islamitische wijn

Het is het meest bezongen jaargetijde in de Perzische literatuur, de lente, het nieuwe begin, de verse start; de wedergeboorte. Het jaargetijde is niet alleen een nieuwe stand van de zon, het is tevens het officiële begin van het nieuwe jaar in Iran.

„Het veld is gewassen door de wolk van de lente, sta op en hernieuw uw vriendschap met de kelk gevuld met wijn”, schreef de 12de eeuwse Perzische dichter Omar Khayyam in zijn boek der verzen, de Rubaiyat.

Vernieuwing en een nieuw begin zijn de belangrijkste onderdelen van het Iraanse nieuwjaarsritueel, No ruz, wat nieuwe dag betekent. De viering is duizenden jaren oud en tot verdriet van sommige geestelijken springlevend.

Daarom zaten families in Iran, en ver daarbuiten, afgelopen woensdag samen en telden de laatste 10 seconden van het jaar 1391 af. In nieuwe kleren, voorzover die te betalen zijn vanwege de internationale sancties en economische problemen, en met thee en noten.

Zoals bij alles in de Iraanse cultuur lopen de pre-islamitische geschiedenis en de islamitische cultuur door elkaar heen. Dus bepalen zon en lente het nieuwe jaar, maar begint de jaartelling met de profeet Mohammed.

Dinsdag sprongen de mensen na het vallen van de avond over vuren, tijdens het ‘Chaharshanbe Suri’ feest om nieuwe energie te krijgen: „neem mijn gele kleur en geef me je rode gloed”, prevelden ze; een eeuwenoude spreuk die nog steeds wordt gebruikt. Maar toen iemand een boomstam optilde, riep hij Abolfazl aan, de rechterhand van de geliefde shi’itische derde imam. Door de hoofdstraten reed die avond een politiemacht om te voorkomen dat mensen al te uitbundig feest vierden.

Op straathoeken verschijnen bloemenverkopers, met narcissen, tulpen en andere lokale bloemen die in Iran allemaal symbolen van de lente zijn. Het huis heeft dan al een grote voorjaarsschoonmaak ondergaan, de tapijten zijn gewassen en de kasten afgestoft tijdens een ritueel dat ‘khane tekani’, letterlijk ‘Huis schudden’ heet.

In de woonkamer wordt een ‘sofreye haft sin’ , de tafel met de zeven S’en neergezet, een soort kerststal, maar dan met zeven dingen die in het Perzisch met een ‘S’ beginnen. Knoflook, azijn, gras, en ook eieren – vaak gekleurd zoals tijdens Pasen. Vrijwel iedereen legt ook een Koran op tafel, naast de pre-islamitische symbolen van vruchtbaarheid, lang leven en vernieuwing.

Ieder jaar knallen dan buiten de bloesems uit hun knoppen, mauwen krolse katten om een partner en maakt iedereen zich op om de stad verlaten voor twee weken vakantie.

Na de vakantie zal de realiteit het land weer in haar greep krijgen, maar bij het begin van de lente is het feest. Een andere beroemde Iraanse dichter, Hafez, die leefde van 1315 tot 1390, al ver in het islamitische tijdperk, besloot toen al dat de Iraniërs het beste van hun twee culturen moeten maken. „Zonder wijn, is de lente niet prettig”, dichte hij.