Prominenten screenen kandidaten FNV-top

Waarnemend FNV-voorzitter Ton Heerts. Foto ANP / Koen van Weel

De bestuurlijke top van de FNV, die in mei samen met de nieuwe voorzitter de leiding heeft over de vakbeweging, gaat eerst door een strenge screeningmolen. Wie nu al in de top van de FNV meedraait, moet opnieuw solliciteren.

In die sollicitatieprocedures moeten kandidaten, afhankelijk van de zwaarte van hun functie, aantonen dat ze geen strafblad hebben en bereid zijn om politieke functies buiten de FNV op te zeggen. Ook moeten zij aantoonbaar voldoende kwaliteit in huis hebben om mee te draaien in de FNV-top. Dat blijkt uit interne stukken van waarnemend FNV-voorzitter Ton Heerts over de nieuwe topstructuur van de vakbeweging.

Die screening betreft de zeventien topbestuurders die in mei, na de verkiezing van een nieuwe FNV-voorzitter, het algemeen en dagelijks bestuur van de FNV vormen.

Zo’n screening, zoals Heerts nu voorstelt, is een breuk met het verleden bij de FNV, waar bestuursleden vaak geparachuteerd werden vanuit de afzonderlijke bonden.

pijnlijke integriteitskwesties aanleiding

Maar met name een justitiële screening is uitzonderlijk, ook bij andere grote maatschappelijke organisaties in Nederland. De kandidaat-bestuurders moeten een door het ministerie van Justitie afgegeven ‘Verklaring omtrent Gedrag’ overhandigen. Een eventueel strafblad staat in zo’n verklaring vermeld.

De door Heerts voorgestelde screening is niet voor niets. Binnen de FNV speelde recent een aantal pijnlijke integriteitskwesties. Zo moest eerder dit jaar de net benoemde voorzitter van FNV Bouw het veld ruimen nadat achteraf was gebleken dat er strafrechtelijk onderzoek tegen hem liep wegens chantage en afpersing.

Tijdens de pensioencrisis werden FNV-kantoren beklad met verf en was er onder bestuursleden sprake van een sfeer van intimidatie. Nieuwe bestuurders mogen geen kritiek meer spuien op ‘de interne organisatie en personen die er werken’, zo staat in het conceptreglement dat Heerts heeft opgesteld.

‘Politieke prominenten aantrekken voor screenen voorzittersreferendum’

Heerts wil ook kandidaten die mee willen doen aan het voorzittersreferendum laten screenen. Daarvoor wil hij ‘maatschappelijke zwaargewichten’ inschakelen. Hij denkt daarbij zelf aan politieke prominenten als oud-premier Wim Kok, voormalig FNV-voorzitter Lodewijk de Waal en oud-minister Ella Vogelaar.

Heerts gaat voor die screening een ‘toetsingscommissie’ in het leven roepen, waar die zwaargewichten zitting in krijgen. Zo moet worden voorkomen dat het ledenreferendum voor een nieuwe FNV-voorzitter ontaardt in een nieuwe leiderschapscrisis. Die screeningscommissie krijgt de bevoegdheid om sollicitanten voor het voorzitterschap te screenen.

Dat moet leiden tot een beperkte kandidatenlijst waaruit in mei 1,2 miljoen FNV-leden kiezen. De screening is bedoeld om te voorkomen dat politieke gelukszoekers aan de verkiezing meedoen en met slimme campagnes ook nog kunnen winnen. Kandidaten moeten op sollicitatie bij de commissie en voldoen aan het profiel van de persoon die “de FNV naar binnen en naar buiten het het best kan vertegenwoordigen en leiden”, zo schrijft Heerts in zijn correspondentie.

De 17 FNV-bondsvoorzitters mogen ook andere kandidaten voor de selectiecommissie aandragen, mits die maar de maatschappelijke status hebben van de namen op Heerts’ lijstje.