Oplossing Cyprus creëert problemen

Het had een oplossing moeten zijn voor de sluimerende financiële crisis van Cyprus. In plaats daarvan roept de overeenkomst, die de ministers van Financiën van de eurozone afgelopen zaterdagochtend met het eiland sloten over een noodpakket van tien miljard euro, een groeiende hoeveelheid problemen op. De meeste zijn terug te voeren op de regie over het pakket van 17 miljard euro, waarvan 10 miljard door de eurolanden wordt opgehoest en Cyprus zelf de resterende 7 miljard moet zien te vinden.

Het parlement van Cyprus heeft inmiddels een variant verworpen waarbij depositohouders, ook de spaarders met niet meer dan 100.000 euro, een heffing wordt opgelegd. In plaats daarvan is de minister van Financiën naar Moskou gestuurd, kennelijk om daar financiële steun te vragen. Gisteren waren de banken dicht, om een run te voorkomen, en wellicht blijven ze dat nog enige tijd nu er nog geen oplossing is.

Er resten niet alleen op Cyprus veel vragen, maar ook in de rest van de eurozone. Was een besluit afgelopen weekeinde al noodzakelijk of had een oplossing ook meer tijd mogen vergen? En als het nodig was om dit weekeinde nog tot zaken te komen, waarom hebben de ministers dan geen gebruik gemaakt van de resterende anderhalve dag, in plaats van een onrijp en onuitgewerkt besluit te nemen? En, ook best belangrijk: als Moskou straks wellicht Cypriotische gasrechten verwerft in ruil voor financiële steun, waarom krijgen de overige eurolanden die rechten eigenlijk niet? Waarom zou de rest van Europa dan überhaupt zo diep in de buidel moeten tasten?

Dat het kennelijk mede een idee was van president Anastasiades om de ‘kleine’ spaarder te belasten in plaats van de gehele last neer te leggen bij de grootste depositohouders is hier van belang. Hij had kunnen weten dat dit een volksopstand zou veroorzaken, en misschien zinspeelde hij daar ook op. Mocht het spel zo worden gespeeld, dan komt de belangrijkste vraag boven, die tot nu toe niet is beantwoord: is Cyprus inderdaad systeemrelevant? Kan de eurozone zich een bankroet van het eiland en zijn banken inderdaad niet permitteren? Het gezamenlijk balanstotaal van de Cypriotische banken mag dan achtmaal het bruto binnenlands product van het eiland bedragen, het is niet groter dan dat van een typische middelgrote bank in de rest van Europa.

Het antwoord op deze systeemvraag kan mede bepalen in hoeverre de rest van de eurozone zich onder druk kan laten zetten door een lidstaat die welgeteld tweetiende procent van de gezamenlijke euro-economie uitmaakt. De ervaringen met Griekenland zouden een stevige waarschuwing moeten zijn.