Öcalan roept op tot wapenstilstand - ‘historisch maar weinig concreet’

Turkse demonstranten scanderen slogans tegen de PKK, vanochtend in Istanboel in afwachting van de toespraak van Öcalan. Foto Reuters / Murad Sezer

De gevangen Koerdische rebellenleider Abdullah Öcalan heeft vanmiddag vanaf gevangeniseiland Imrali opgeroepen tot een wapenstilstand met Turkije. Tijdens een aangekondigde toespraak meldde hij dat de PKK-militanten uit Turkije zich geleidelijk zullen terugtrekken naar hun kampen in Noord-Irak.

Öcalan stelt dat “de deur naar democratische processen in Turkije is geopend na een lange periode van gewapende strijd”:

“Laat de wapens zwijgen en politiek domineren. We hebben de fase bereikt waarin onze gewapende troepen zich gaan terugtrekken. Dit is niet het einde, dit het begin van een nieuw tijdperk.”

Onze correspondent Bram Vermeulen volgde de toespraak:

Twitter avatar bramvermeul Bram Vermeulen ,,We woke up in new Turkey and new Middle East ” Öcalan
Twitter avatar bramvermeul Bram Vermeulen ,,This is a new day. We will not give up the struggle, but fight in a different way”, - Öcalan
Twitter avatar bramvermeul Bram Vermeulen ,,Creating geografy on basis of ethnicity is against humanity”, says Öcalan meaning Kurds and Turcs should live in one country.

De verklaring is in het Koerdisch en Turks voorgelezen tijdens de viering van het Koerdische lentefeest Newroz, in de oostelijke stad Diyarbakir. Koerdische leden van het Turkse parlement die de PKK-leider maandag in zijn gevangenis hebben gesproken meldden al dat er ter gelegenheid van het lentefeest een aankondiging zou volgen omdat er ‘positieve vooruitgang’ is geboekt in het maandenlange vredesoverleg met de Turkse regering.

‘Hoop op vrede is groter dan ooit’

Tienduizenden Koerden wachtten vanochtend op de ‘historische verklaring’ die een einde moet maken aan een 29 jaar durende strijd die aan tienduizenden mensen het leven kostte. Nooit eerder in de jarenlange strijd tussen de PKK en Turkije was de hoop op vrede zo groot, schreef correspondent Bram Vermeulen vanochtend in nrc.next:

“De PKK begon in 1984 een gewapende strijd tegen de Turkse staat, maar heeft de eis van onafhankelijkheid voor de Koerden laten varen. Voor de VS en de EU geldt zij als een terroristische organisatie.

Het zou niet voor het eerst zijn dat Öcalan een eenzijdige wapenstilstand afkondigt voor de duizenden PKK-strijders. Hij vroeg de PKK al eerder de wapens neer te leggen om de Turkse regering te bewegen tot rechtstreekse onderhandelingen. Het is wel voor het eerst dat de Turkse regering openlijk toegeeft in gesprek te zijn met Öcalan. De PKK liet vorige week als teken van goede wil acht gijzelaars vrij.”

Na de voordracht legt Vermeulen uit dat uit de details van de voordracht blijkt dat het een tekst vol goede intenties
is waar veel optimisme uit klinkt, zonder veel concrete informatie weer te geven:

“Öcalan laat met mooie woorden weten dat de PKK zich terug gaat trekken en dat ‘Turken en Koerden als broeders onder de paraplu van de Islam’ samen moeten werken, maar hij zegt niet wanneer dit daadwerkelijk gaat gebeuren. Ook wordt niet duidelijk wat er in ruil daarvoor moet gebeuren aan de Turkse kant.

Het blijft de grote vraag wat de volgende stap gaat zijn, Öcalan houdt zijn reserves. Daaruit blijkt dat hij de Turkse staat nog niet voor honderd procent vertrouwt. Maar dat is ook indirect ook aan de andere kant temerken. De Turken lieten de voordracht niet op televisie zien toen deze eerst in de Koerdische taal werd voorgedragen. Alleen de Turkse versie is uitgezonden. De twee talen zijn dus nog niet geheel gelijkwaardig voor de Turken. Die gelijkwaardigheid is voor de Koerden juist heel belangrijk in de vredesonderhandelingen.”

Premier Ergodan in Nederland

Premier Erdogan koos ervoor om op deze belangrijke dag voor Turkije in Nederland te zijn. Daar ontmoet hij vandaag premier Rutte en Koningin Beatrix. Het bezoek valt samen met de ophef rond de Nederlandse pleegzorg van Turkse kinderen.

Erdogan zei eerder bereid te zijn “de gifbeker te drinken” voor een oplossing van het Koerdische vraagstuk. De afgelopen jaren voerde hij tal van hervormingen door, maar de Koerdische partij BDP eist aanpassing van de grondwet en terreurwetgeving die duizenden activisten, politici en journalisten in de gevangenis houdt.