Column

Conservatief Europa

Rudi Vranckx in ‘Het verdriet van Europa’ (Canvas)

Rudi Vranckx behoeft door zijn optreden in Nieuwsuur en Pauw & Witteman weinig introductie meer. Toch is het zinnig om vast te stellen dat wij in Nederland niet een echt vergelijkbare televisieverslaggever hebben.

Je zou moeten denken aan Twan Huys met de reislust van Saskia Dekkers, de talenkennis van Frans Timmermans en het intellectuele gewicht van Jeremy Paxman, maar dan bescheiden en onopvallend. De ster van de Vlaamse publieke omroep opereert het liefst in oorlogsgebieden of andere brandhaarden. Maar in zijn laatste driedelige serie onderzoekt hij grondig Het verdriet van Europa (Canvas).

Die titel knipoogt niet alleen naar Hugo Claus. Je kunt stellen dat het grootste geopolitieke gevaar en de meeste pijn nu in ons eigen werelddeel gelegen zijn, maar dat we de portee niet goed kunnen overzien.

Vranckx reisde naar IJsland en Ierland, waar de crisis het eerst toesloeg en men terug op weg is. Daarna legde hij de onmacht in Griekenland vast en ten slotte sprak hij met politici en gewone mensen in Italië en Spanje.

Wat voor Nederlanders dan weer tegenvalt is dat we Vranckx’ meeste deelonderwerpen al in andere programma’s hebben zien langskomen: het arbeiderszelfbestuur in het Baskische Mondragon en de Chinese invasie van het Toscaanse Prato in Tegenlicht, de topzware Griekse overheid en de Spaanse arbeidsmigratie naar Marokko in Nieuwsuur. Wat Vranckx toevoegt is een nuchtere duiding van de grote lijnen in toegankelijke en op de menselijke maat toegesneden beeld en tekst.

Hij laat eerst zien dat de nieuwe wind die door Europa waait niet altijd vooruitgang betekent. De Griekse minister Giorgos Papakonstantinou mag dan het sjoemelbeleid met de overheidsfinanciën hebben aangeklaagd, hij haalde familieleden van de lijsten met zwartgeldbezitters. Na een interview met de gecompromitteerde Catalaanse separatist Oriol Pujol constateert Vranckx dat het nieuwe Catalonië veel op het oude Spanje lijkt.

Maar de echte sleutel vindt hij in Italië – niet in gesprek met rebellenleider Beppe Grillo, die in gemeenplaatsen blijft steken, maar in zijn eigen waarnemingen op een lila huurscooter en koffie drinkend tegenover de Dom van Milaan.

Italië is zo mooi, dat je er conservatief van wordt. Je wilt niet dat er iets van verloren gaat, dus ga je het beschermen, net als de taxisector en de overheidsbanen. Dat kan ook verlammend zijn. En dat is nu de ziekte van Europa: verwend en onaantastbaar.