'Complexe wetten leiden tot frustratie'

Burgers klagen veel over de overheid. En het wordt alleen maar erger. Verkeersboetes leiden tot veel frustraties, zegt de Nationale ombudsman.

Het aantal klachten over de overheid groeit en als er niets verandert zal de onvrede onder burgers alleen maar toenemen. Dat is de boodschap van de Nationale ombudsman Alex Brenninkmeijer, die gisteren het jaarverslag over 2012 presenteerde. Vorig jaar klaagden burgers 15.040 keer bij hem, tegen 13.740 keer in 2011. Door bezuinigingen loopt de kwaliteit van de dienstverlening terug, terwijl burgers voor uitkeringen en toeslagen juist vaker een beroep doen op de staat. Maar dat is niet het enige. „Het maakbaarheidsdenken in Den Haag moet ook minder. Niet overal hoeven wetten voor te worden gemaakt”, stelt Brenninkmeijer.

U denkt dat het aantal klachten alleen maar verder zal stijgen?

„Organisaties als het UWV, de Belastingdienst en de Sociale Verzekeringsbank verliezen door bezuinigingen ten minste 20 procent van hun personeel, terwijl burgers door de crisis vaker een beroep op ze doen. Doe het maar via de computer, wordt er in Den Haag dan gezegd. Maar die computers zijn er nog niet, of de software hapert. De Sociale Verzekeringsbank scoort nu nog erg goed, een negen wat mij betreft, maar dat wordt straks een zes-min.

„Verder komen er steeds meer regels. Politici denken dat ze problemen met complexe wetgeving aan kunnen pakken. In de praktijk is de uitwerking vaak problematisch.

„Ook de verdergaande automatisering zorgt ervoor dat er steeds minder uitzonderingen worden geaccepteerd.”

U noemt de Belastingdienst als voorbeeld van hoe het ook kan, terwijl daarover de meeste klachten zijn.

„Daar worden de meeste beslissingen genomen, vandaar het grote aantal klachten. De toename komt door de crisis. Door schuldsanering krijgen mensen er vaker mee te maken. Maar ze hebben daar ook de zogenoemde Stella-teams. Stella was een vrouw met een belastingkwestie waarvoor niet direct een oplossing was. Daarop hebben drie knappe koppen een team gevormd om haar te helpen. Ondertussen kunnen burgers die vastlopen bij de Belastingdienst terecht bij een van de meerdere Stella-teams die er zijn opgezet.”

Het Centraal Justitieel Incassobureau valt op met een toename van de klachten met 160 procent. Wat is de oorzaak?

„De enorme starheid bij de incasso. De hoogte van verkeersboetes is de voorbije jaren enorm opgelopen. Dat gaat al snel om honderden euro’s. Als je om wat voor reden dan ook een betalingstermijn overschrijdt, wordt dat bedrag zo met 50 procent verhoogd, tot uiteindelijk wel 300 procent. Dat leidt natuurlijk tot frustratie.”

Wat vindt u de ernstigste nalatigheid van de overheid in 2012?

„Dat is zonder twijfel de vreemdelingendetentie. Dat is een ernstige misstand. Die mensen zitten in een geestdodende, uitzichtloze situatie, die geen enkel doel dient. Wat voor zin heeft het om iemand zonder papieren, van wie vaststaat dat hij of zij die ook niet kan krijgen, zes maanden op te sluiten? Zo iemand kan simpelweg het land niet worden uitgezet. Waarom dan vastzetten, op straat zetten en daarna weer vastzetten? In een strenger regime dan gevangenen in Nederland nota bene.”