YSL begon met jurken van papier

Ontwerpen van Yves Saint Laurent op de tentoonstelling in het ING Cultuurcentrum in Brussel. Foto Vincent Everarts

Yves Saint Laurent Visionair. Tot 5 mei, dagelijks 10-18 uur. ING Cultuurcentrum, Koningsplein 6, Brussel. www.ing.be/art

Yves Saint Laurent is net als Picasso: om de paar jaar kun je een nieuwe tentoonstelling zien die weer een andere kant belicht. Drie jaar na het overdonderende Retrospective Yves Saint Laurent in het Petit Palais in Parijs, is in Brussel een kleinere maar boeiende vervolgtentoonstelling. Niet de grootsheid van veertig jaar Yves Saint Laurent, maar zijn visie en creativiteit zijn waar het in Brussel om draait. In plaats van de ruim driehonderd ontwerpen die in 2010 werden getoond in Parijs, staan in het Brussels ING Cultuurcentrum zo’n honderd outfits, waarvan er zo’n tachtig nooit eerder zijn vertoond.

Yves Saint Laurent is vijf jaar geleden op 71-jarige leeftijd overleden. In 2002 nam hij met een laatste couturecollectie afscheid van de modewereld. Sindsdien wordt onder de naam YSL alleen nog prêt-à-porter gemaakt.

Als jonge modeontwerper breekt Yves Saint Laurent na een korte carrière bij Dior in de jaren zestig door met androgyne ontwerpen. Zijn inspiratie haalt hij uit de swingende straat- en popcultuur van de jaren zestig. Veel van zijn ontwerpen voor vrouwen zijn nog altijd actueel, zoals de stoere zeemansjas, het broekpak en de smoking.

Geniaal en gek blijft de ‘bruidsjurk’ uit 1965, die geen jurk is maar een langwerpige, wollige cocon waarin het onmogelijk bewegen is, laat staan lopen. Saint Laurent zou de surrealistische jurk hebben geïnspireerd op het werk van inpakkunstenaar Christo. Het breiwerk zou volgens tentoonstellingsmaker Florence Müller – die ook de expositie in het Petit Palais verzorgde - verwijzen naar het huwelijk als ‘gevangenis’. Niet dat de meest invloedrijkste ontwerper van de jaren zestig en zeventig zo geëngageerd was; in een video zegt hij broekdragende feministes te verafschuwen. „Vrouwen kunnen sterk, onafhankelijk en actief zijn zonder te verzaken aan hun vrouwelijk troeven.” In een broek van hem blijft een vrouw elegant.

In zijn 40-jarige carrière tekende YSL 81 couturecollecties. In Brussel zijn de schetsen te zien, ook de ontwerpen van de op Afrikaanse kunst geïnspireerde mini-jurkjes met open kralenpatronen en twee forse puntborsten. Het zijn spraakmakende ontwerpen uit de jaren zestig, toen mode nog kon shockeren en Saint Laurent de toon aan gaf. In het Petit Palais waren de poppen met die ontwerpen een hoogtepunt, hier ontbreken ze helaas.

Daar staat tegenover dat het ING Cultuurcentrum de fantastische primeur heeft van de allereerste collectie van het modehuis Yves Mathieu Saint Laurent voor herfst/winter 1953/1954. Verdeeld over vijf vitrines ligt een nooit eerder vertoonde garderobe van uitgeknipte papieren jurken die hij ontwierp in zijn tienerjaren, toen hij nog thuis in Algerije woonde. ‘Topmodel’ van zijn papieren modehuis is een uitgeknipte, platte miniatuurversie van de donkerharige Bettina, in de jaren vijftig ook echt een topmodel. Een door hemzelf getekende affiche van zijn fictieve modehuis, inclusief een adres (Place Vendôme natuurlijk) en namen van de beste fabrikanten van hoeden, juwelen en handschoenen, bewijst niet alleen Saint Laurents vastberadenheid, maar ook zijn kennis en visie als tiener van de mode-industrie Curator Florence Müller maakte met het materiaal uit de gigantische YSL-archieven een heerlijk persoonlijke tentoonstelling.