School voor de future leaders

MBA opleiding // Wat levert een MBA op? Een baan in een nieuwe sector, door het netwerk Maar een MBA biedt geen garantie op een topbaan

De 34-jarige Wouter van der Gaag besloot drie jaar geleden het roer om te gooien. Na zes jaar in de advocatuur dacht hij: als ik nog iets anders wil, dan moet het nu. „Ik zag mezelf niet nog dertig jaar hetzelfde werk doen. De directe mogelijkheden voor een nieuwe baan bleken niet zo groot, dus kwam ik uit bij een MBA.”

Na een zorgvuldige vergelijking koos hij voor de tweejarige opleiding aan de London Business School, vooral vanwege het goede netwerk en de kwaliteit van de school. „Tenzij je per se in Amerika aan de slag wilt, kun je beter kiezen voor een Europese opleiding. Die heeft een wat breder, internationaler netwerk.”

De opleiding bracht hem wat hij had gehoopt: een nieuwe baan in een nieuwe sector. Sinds zijn stage afgelopen zomer werkt hij in Londen bij investeringsbank Morgan Stanley, iets wat hem zonder MBA waarschijnlijk niet was gelukt, denkt hij.

MBA staat voor Master of Business Administration. Begin twintigste eeuw introduceerde het Amerikaanse Dartmouth College deze specialistische managementopleiding om tegemoet te komen aan sterk groeiende bedrijven als General Electric en Ford. De tweejarige opleiding combineerde financiële en bedrijfskundige theorie met praktische vraagstukken waarmee managers in het bedrijfsleven werden geconfronteerd.

Al snel volgden universiteiten als Harvard en Chicago met vergelijkbare programma’s. In Europa was het Franse opleidingsinstituut INSEAD in 1957 de eerste die een MBA aanbood. Nederland volgde pas in 1966, met de Rotterdam School of Management.

Concertpianisten tot militairen

Inmiddels bestaan er honderden opleidingen wereldwijd. De meeste MBA’s duren twee jaar, maar er zijn ook versnelde versies van tien maanden en zelfs deeltijd MBA’s. De achtergrond van de studenten is heel divers: van concertpianisten en olympische sporters, tot militairen en zakenmensen. Scholen selecteren bewust op diversiteit, blijkt uit een rondgang, omdat dit in de klas een interessante dynamiek oplevert.

Juist vanwege de verschillende achtergronden begint de opleiding met een aantal basisvakken op het gebied van accounting, financiën en personeelsmanagement. Het tweede deel bestaat uit keuzevakken en stages. Hoewel sommige een specialisme hebben, zoals ondernemerschap of de financiële sector, bieden de opleidingen inhoudelijk in grote lijnen hetzelfde. Dat maakt de keuze niet makkelijk.

„Je moet je afvragen: wat wil ik bereiken met deze MBA? En welke MBA biedt daarvoor de beste mogelijkheden?”, zegt Frederike Karthaus van werving- en selectiebureau Ebbinge & Company. „Een opleiding in Nederland trekt minder mensen en het netwerk is minder interessant dan dat van een top MBA. Een MBA in Rotterdam heeft toch minder allure en uitstraling, terwijl de inhoud net zo goed kan zijn.”

De reputatie van een MBA is volgens Karthaus belangrijk als je de top wilt bereiken. „Het zegt iets als je bent toegelaten tot London Business School of INSEAD. Werkgevers weten dat.” In sectoren als corporate development, investment banking en private equity wordt eigenlijk alleen een MBA aan een van de top scholen als onderscheidend gezien.

Zeker voor deelnemers die al een bedrijfskundige achtergrond hebben, is netwerken het voornaamste doel. Anderen doen een MBA om zich om te scholen of om na te denken over een volgende stap.

Lennart Crain (33) gebruikte zijn twee jaar aan Columbia Business School in New York om tot de conclusie te komen dat hij eigenlijk ontzettend leuk werk had. Na 3,5 jaar als advocaat bij Houthoff Buruma wilde hij het bedrijfsleven in – althans dat dacht hij. „Al snel kwam ik erachter dat het in theorie heel interessant was, maar dat alles wat ik écht leuk vond, samenkwam in de advocatuur.” Nog tijdens zijn opleiding tekende hij bij advocatenkantoor De Brauw Blackstone Westbroek. Mede dankzij zijn MBA, denkt Crain. „Ik werd meteen uitgenodigd voor een gesprek, terwijl er in die tijd weinig mensen werden aangenomen.”

Werkgever betaalt MBA nog zelden

Werkgevers zien nog steeds de toegevoegde waarde van een goed aangeschreven MBA, maar zijn minder geneigd de dure opleiding te betalen. Behalve in de consultancysector, waar het gebruikelijk is dat werknemers een MBA mogen doen als beloning voor een paar jaar hard werken. „Het is minder standaard dan vroeger”, zegt Karthaus. „Er zijn nog wel bedrijven die een lening overnemen of achteraf het collegegeld vergoeden, maar alleen bij de echte top.”

Wouter van der Gaag was een van die gelukkigen. Hij had zijn MBA met spaargeld betaald, maar kreeg een deel terug van Morgan Stanley. Uiteindelijk vielen de kosten hem mee. „Je kunt aardig bijverdienen tijdens de MBA”, zegt hij. „De stages worden goed betaald, de vergoeding per week ligt tussen de 1.250 en 1.500 euro.”

Een hoger salaris is volgens Karthaus geen gegeven. Zeker als je van branche verandert, is een MBA meer een toegangskaart dan een reden om je meer te betalen. Toch is het een belangrijk lokmiddel voor studenten. London Business School publiceert ieder jaar een overzicht van bedrijven waar studenten terecht zijn gekomen, inclusief salaris- en bonusinformatie. Niet onbelangrijk, want na de MBA wacht vaak een torenhoge schuld. Zo kost een MBA aan London Business School 57.500 pond (ruim 67.000 euro) en betaal je voor INSEAD 59.500 euro.

Laetitia Royaards (35) was toegelaten tot INSEAD – een opleiding van tien maanden in het Franse Fontainebleau en Singapore – maar kreeg vlak voor vertrek geen lening. „Ik had een kleine beurs van de school zelf en de rest wilde ik lenen bij de bank.” Dat leek te lukken, totdat ze er ineens op terugkwamen. „Ik kreeg te horen dat een lening voor een nieuwe auto geen probleem was geweest, maar dat een lening voor een opleiding moeilijker lag.” Uiteindelijk stonden vrienden van haar ouders garant.

Royaards werkte bij verschillende mediabedrijfjes en ging naar INSEAD voor de internationale contacten. Ze volgde veel keuzevakken voor ondernemers, met als doel een eigen bedrijf. De baan was snel binnen: ze werkt voor de Zweedse omroep MTG in Londen en Afrika. „Mijn baas had zelf INSEAD gedaan en de school benaderd of er iemand was met een media-achtergrond. Zo kwamen ze bij mij uit.”

Het contact met toekomstige werkgevers is intensief. Bedrijven presenteren zich op de scholen en sponsoren borrels en evenementen. Royaards: „INSEAD maakt van iedere klas een cv-boek en verstuurt dat naar bedrijven. Die benaderen je al tijdens de opleiding. De meesten hebben daardoor al voor het einde van het jaar een baan.” London Business School, INSEAD en Columbia Business School schrijven in hun jaarlijkse employment report dat 92 procent van hun studenten binnen drie maanden een baan heeft. Bij Harvard (de nummer 1 MBA) is dat zelfs 95 procent.

Ondanks de goede vooruitzichten durven toch minder mensen hun baan op te geven en zich in de schulden te steken. Wereldwijd kregen fulltime MBA-opleidingen vorig jaar 20 procent minder aanmeldingen, blijkt uit cijfers van de Graduate Management Admission Council – verantwoordelijk voor de toelatingstest.

Bij London Business School is het aantal aanmeldingen ook behoorlijk teruggelopen. Maar zorgen zijn er niet. „We krijgen nog steeds meer aanmeldingen dan we kunnen plaatsen en de kwaliteit van de kandidaten blijft hoog”, zegt Oliver Ashby van de afdeling toelating.

De klas van Lennart Crain bij Columbia Business School bestond destijds uit 1.000 man. „Ik zat daar echt in crisistijd, van 2008 tot 2010. Veel van mijn medestudenten wilden aan het werk in de financiële sector, terwijl daar juist de klappen vielen. Daardoor hebben sommigen wel wat langer op een baan moeten wachten.”

Karthaus waarschuwt dat studenten realistisch moeten blijven. „Tijdens zo’n opleiding word je echt geplugd als ‘future leader’, als top van de arbeidsmarkt. Dat hoort bij de vibe van de opleiding, maar blijf nuchter kijken naar de mogelijkheden na je MBA. Verwacht niet dat iedereen voor je in de rij staat.”

Zaterdag wordt in Amsterdam de QS MBA Fair gehouden. Veel top MBA-scholen zijn aanwezig om te vertellen over hun programma en geven tips voor toelating. Toegang is gratis bij aanmelding online, of kost 10 euro op de dag zelf. Zie topmba.com