Nierverwoestende kruiden nog te koop

Chinese kruiden die nieren verwoesten en urineweg- en blaaskanker veroorzaken zijn nog steeds te koop. In Azië en Afrika, maar via internet ook wereldwijd. Het zijn kruiden die van nature aristolochiazuur bevatten. In West-Europa werd dat bekend toen het in een vermageringskruidenmengsel de nieren van tientallen meest jonge vrouwen verwoestte. Dat gebeurde tussen 1990 en 1992 met patiënten van een Brusselse vermageringskliniek. Later kregen veel van hen kanker, soms na een niertransplantatie. De snel verlopende nierziekte met vaak ernstige bloedarmoede heet nu aristolochic acid nephropathy (AAN).

In veel landen zijn kruiden met aristolochiazuur inmiddels verboden, maar de controle is slecht. „Het staat vast dat in Azië de blootstelling aan aristolochiazuur op grote schaal doorgaat, met verwoestende gevolgen voor de volksgezondheid”, schrijven Britse, Belgische, Tsjechische en Duitse onderzoekers in een overzichtsartikel dat gisteren is gepubliceerd in de Annals of Internal Medicine. Kruiden met het zuur mogen in China trouwens nog steeds worden voorgeschreven door artsen die volgens de Chinese traditionele geneeskunde werken.

De onderzoekers stellen vast dat in veel landen de diagnostiek van AAN slecht is. In Zuid-Amerika, Afrika en sommige Aziatische landen zijn kruiden met aristolochiazuur te koop terwijl er nog nooit een patiënt met AAN is gediagnosticeerd.

Als er wordt gezocht, blijkt de ziekte niet zeldzaam. Vorig jaar publiceerden Chinese onderzoekers over de achteraf-diagnose AAN bij 300 patiënten in één nierziektecentrum in Beijing. Zij schrijven dat er in China duizenden AAN-patiënten moeten zijn.

Ook in Europa woedt al langer een nierziekte-epidemie waarvan lang onbekend bleef dat hij door aristolochiazuur wordt veroorzaakt. In Balkanlanden langs de benedenloop van de Donau komt sinds de jaren vijftig relatief veel nierziekte voor.

Pas in deze eeuw is zeker geworden dat het gif uit de pijpbloem (Aristolochia clematitis) die lokaal in tarwevelden groeit de oorzaak is. De bloem werd meegeoogst en kwam in het tarwemeel terecht. De pijpbloem groeit ook in Nederland. Het is de enige hier in het wild voorkomende soort van de 120 soorten uit het plantengeslacht Aristolochia. Van bijna 100 soorten uit dat geslacht is bekend dat ze het schadelijke aristolochiazuur maken.