Naar 75 verjaardagen

Praktisch elke avond zendt Nederland 1 om 19.30u. een docusoap uit, waarin de belevenissen van gewone Nederlanders vastgelegd zijn. Het kunnen politiemensen in Vlissingen zijn of passagiers van een veerboot op de Waddenzee, dat maakt niet heel veel uit. Als het maar echt is en herkenbaar, en niet al te ingewikkeld.

Deel van het format lijkt te zijn dat je de hand van de maker niet moet kunnen herkennen. Wie dat is, wordt de kijker en zelfs de professionele televisievolger niet meegedeeld, want dat doet er niet toe. Formuletelevisie maakt immers zichzelf.

Daarom was ik blij met een ongevraagd mailtje van Piet Oomes, die zich presenteerde als „regisseur/cameraman” van de deze week begonnen dagelijkse serie De Urker vissers (NCRV). Hij licht toe: „Het zou mooi zijn als het publieksvriendelijke genre van de docusoap in de vooravond en de ‘vrije documentaire’ rond middernacht wat meer naar elkaar toe zouden groeien. Ik hoop dat De Urker vissers een eerste aanzet daartoe kan geven.”

Het blijkt meer een hybride dan een brug. Het onvrije van deze docusoap uit zich in expliciet en veelvuldig commentaar, opdringerige accordeonmuziek en de plichtmatig heen en weer deinende parallelmontages tussen de mannen op zee en de gezinnen aan de wal. Maar in vergelijking met bijvoorbeeld Voetbal, keek en kibbeling (EO) over de bewoners van Spakenburg wordt niet krampachtig aangetoond hoe modern deze orthodoxe protestanten zijn. En je proeft evenmin sponsoring door het Productschap Vis, zoals in Hollandse vissers (MAX).

Oomes laat mensen in hun waarde, maar is niet bang om in de montage te laten doorschemeren hoe benauwend het is om voortdurend bij je familie op de koffie te zitten. Snel achter elkaar gemonteerd horen we vier keer „nou, doei” herhalen. Je voelt mee met de huisvrouw die niet alleen 75 verjaardagen in haar naaste familie moet bezoeken, maar ook steeds een passend cadeau dient mee te brengen. Gelukkig kent de mevrouw van de plaatselijke frutselboetiek de smaak van alle feestvarkens.

Daar tegenover staat de ultieme vrijheid van de mannen aan boord. Maar de vis wordt duur betaald, het ‘Wonder van Urk’ (het succes van de visserij op Urk ondanks het indammen van de Zuiderzee) is aan herhaling toe.

De kotter UK 167 is door de familie Kramer verkocht aan een Russische reder. Het wordt een schip dat tankers beveiligt tegen piraten. Nou, doei, dus, het is niet anders in crisistijd.