De hr-afdeling sterft uit!

Onderzoek // Wat HR doet, wordt inmiddels door andere, externe partijen gedaan. En straks door onszelf.

Het duurt niet lang meer of het personeelsmanagement is overbodig. Dat stelt Ben Ligteringen, in zijn proefschrift The Maintenance Crew For the Human Machinery, waarop hij vandaag promoveert aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Zijn onderzoek belicht de geschiedenis van het personeelsmanagement in Nederland tussen 1950 en 2000. „Ik verwacht dat er geen hr-afdelingen meer zijn binnen nu en tien, vijftien jaar.”

U bent als voormalig hoofdredacteur van het blad voor personeelswerk PW vast behoorlijk begaan met HR. Deprimeert de conclusie van uw promotie u niet?

„Het is een ontwikkeling waar ik niet vrolijk van word. Maar het goede van onderzoek naar historische ontwikkelingen is dat je tendensen op het spoor komt. Misschien is het nog niet te laat om deze te doorbreken. Ik denk niet dat we er een betere maatschappij voor terugkrijgen als het personeelsmanagement uitsterft. Het is jammer als de interactie op de werkvloer verdwijnt.”

Wat is er precies veranderd?

„Mijn onderzoek bestrijkt een periode van vijftig jaar. In die periode is de maatschappij enorm veranderd. Dat geldt ook voor de economie. We zijn van een geleide economie naar de huidige, neoliberale variant gegaan. Deze verschuiving heeft z’n gevolgen gehad voor de hr-afdelingen. Je ziet functieverlies. Vroeger was HR voor werving en selectie, tegenwoordig is dat uitbesteed aan bedrijven zoals Randstad. Ze waren voor welzijnsbeleid, tegenwoordig is daar de Arbo voor. Maar denk ook aan het opleiden van personeel, daar hebben we nu opleidingsinstituten voor.”

Voor het einde van HR schetst u een positief en een negatief scenario. Welke is volgens u het meest realistisch?

„In het positieve scenario zal de werknemer zich steeds meer ontwikkelen tot zelfstandig werkend professional. De werknemers zijn kenniswerkers die zelf in het bezit zijn van de productiemiddelen, daarmee zijn zij zelf de nieuwe kapitalisten. Je kunt je afvragen waar zij de personeelschefs nog voor nodig hebben. Het pessimistische scenario gaat uit van de afbrokkeling van het arbeidsbestel in de westerse wereld. Kort door de bocht: we worden allemaal zzp’er. Dat betekent dat er helemaal geen personeelschef meer nodig is. De scenario’s zullen zich overigens náást elkaar voordoen. Het is niet een kwestie van het een of het ander.”