Chaos Cyprus na ‘fout’ Dijsselbloem

Cyprus stemde gisteren tegen een heffing op de spaartegoeden. Voorzitter Jeroen Dijsselbloem van de eurogroep krijgt inmiddels kritiek. Op het eiland zelf is men het vertrouwen in Brussel en de banken kwijt. Rusland aast op een grotere rol op Cyprus.

Door onze correspondent

Nicosia.

Macro-econoom Marios Zachariadis van de University of Cyprus heeft zijn zakken vol bankbiljetten en pasjes, ook die van zijn ouders. Sinds zaterdag neemt hij bij geldautomaten zo veel mogelijk op. Hij spreekt liever niet ’s ochtends af, zodat hij tijd heeft om verschillende banken af te gaan. Hij klinkt een beetje paniekerig en zo voelt hij zich ook, geeft hij toe. „Het is een schok wat hier sinds zaterdag gebeurt.”

Met zijn vrouw, ook een economisch expert, heeft hij de afgelopen dagen verschillende scenario’s doorgenomen. Ze hebben louter negatieve conclusies kunnen trekken.

Ongeacht de uitkomst van de stemming in het parlement over het gedwongen inleveren van spaargeld om een Europese noodlening van 10 miljard euro te krijgen, gaat het met Cyprus vanaf nu de verkeerde kant op, vreest hij. „Het vertrouwen in banken is weg.”

Zachariadis spreekt de naam Jeroen Dijsselbloem inmiddels vrijwel accentloos uit. Zaterdag heeft hij al zijn bankiersvrienden gemaild, verbijsterd over het onbenul en gemak waarmee de nieuwe voorzitter van de eurogroep praat over het schenden van de bankgarantie voor tegoeden kleiner dan 100.000 euro.

Dat had nooit mogen gebeuren, zegt hij. En Jeroen Dijsselbloem zou veel explicieter moeten uitsluiten dat zoiets hierna ooit nog elders gebeurt. „Nu is het haast alsof hij een bankrun wíl uitlokken. Spaarders in Spanje en Portugal weten nu ook dat de eurogroep beloftes breekt.” Hij heeft het cv van de eurogroepvoorzitter uitgeplozen. „Landbouweconomie gestudeerd hè. Tsja.”

Europa heeft de keuze gemaakt om spaartegoeden op Cyprus te gebruiken, zegt Zachariadis. „Maak dan nu nog een keuze en hou Cyprus weg bij Rusland. We kunnen van nut zijn als bondgenoot in deze regio en door onze gasvoorraden.”

Door een onzer redacteuren

Amsterdam.

De onderhandelingen tussen Cyprus en Rusland over een alternatief reddingsplan hebben in Moskou nog geen resultaat opgeleverd. Volgens Michalis Sarris, de Cypriotische minister van Financiën die gisteren naar Rusland vloog terwijl het parlement in Nicosia het Europese reddingsplan verwierp, heeft zijn Russische ambtgenoot Anton Siloeanov hem vandaag „geen concreet aanbod” gedaan.

Sarris zou zijn gesprekken wel op hoger politiek niveau voortzetten: met eerste vicepremier Igor Sjoevalov die in de Russische regering verantwoordelijk is voor financieel-economisch beleid.

In het voetspoor van Sarris zijn bestuurders van de volksbank Laiki, de tweede financiële instelling op Cyprus die op de rand van faillissement balanceert, vandaag in Moskou gearriveerd voor gesprekken met Russische banken.

Vannacht hadden president Nicos Anastasiades en Vladimir Poetin al telefonisch overleg gevoerd over de bankencrisis op Cyprus, waar Russische instellingen en burgers naar schatting 25 tot 30 miljard euro hebben gedeponeerd. Poetin nodigde Anastasiades uit voor een bezoek aan Moskou „op elk voor hem passend moment”, aldus Poetins woordvoerder Dmitri Peskov.

Een aantal Russische banken wil Cyprus graag en snel helpen. Volgens het semi-staatspersbureau Prime heeft Promzvjazbank zich aangeboden voor een reddingsoperatie. De bank „verwelkomde” het besluit van het Cypriotische parlement de ‘spaarbelasting’ af te wijzen. Andere media meldden eerder dat ook Gazprombank, voor bijna 90 procent in handen van het gelijknamige staatsgasbedrijf en zijn pensioenfondsen, interesse heeft. Gazprombank zou volgens de zakenkrant Vedemosti als onderpand een licentie voor de aardgasexploitatie rond Cyprus eisen.

Door onze politieke redactie

Den Haag.

Minister Jeroen Dijsselbloem (Financiën, PvdA) ligt onder vuur in Europa en zelfs daarbuiten. Was het een blunder van de voorzitter van de eurogroep om ermee in te stemmen dat kleine spaarders op Cyprus moeten meebetalen aan de redding van banken op het eiland? Zijn Luxemburgse voorganger Juncker en zelfs de Russische president Poetin uitten kritiek. Nobelprijs-winnaar en columnist van The New York Times Paul Krugman zag in het plan zelfs de aanzet tot een bankrun.

In internationale media verschenen ook de eerste negatieve recensies van de Nederlandse minister. Is de afbladdering, waarvoor bij zijn aantreden in Brussel werd gewaarschuwd, begonnen? Te druk met zijn dubbele baan, te onervaren als minister én als eurogroepvoorzitter?

Ook in politiek Den Haag kreeg Dijsselbloem gisteren vragen over Cyprus, tijdens het wekelijkse vragenuurtje. Hij bleef er ogenschijnlijk onbewogen onder. Over de beslissing om kleine spaarders te laten meebetalen, zei hij dat het wat hem betreft ook anders kan. „De bal ligt nu bij Cyprus. Cyprus moet nu aangeven hoe het die heffing zal vormgeven. Daarover valt met ons te praten”, aldus Dijsselbloem.

En natuurlijk was het geen beslissing van Dijsselbloem alleen om alle spaarders op Cyprus te belasten, want zo werkt Europa niet. Naast alle ministers van Financiën van de eurolanden zat vrijdagnacht ook de Europese Centrale Bank aan tafel. Die heeft als toezichthouder op de financiële stabiliteit ook ingestemd.

Duitsland was volgens bronnen bij de top de aanvoerder van het plan de grote spaarders (vooral Russen) te belasten. Daarbij kwamen naar verluidt juist de Cyprioten zelf met het plan ook een heffing voor de kleinere spaarders onder de 100.000 euro in te voeren, om de kosten voor de grote spaarders te beperken.