Oesters in de baard van Lincoln

Indiana Jones hurkt nooit eens achter een woudreus of tempelpilaar, broek op z’n enkels. James Bond vroeg nimmer vanachter een kierende deur: „Moneypenny, please, kunt U even een nieuwe rol geven?” En niemand zag Dirty Harry zijn vuige monologen op het porselein overpeinzen. Filmhelden poepen niet – iets dat voor het hele witte doek geldt.

Indiana Jones hurkt nooit eens achter een woudreus of tempelpilaar, broek op z’n enkels. James Bond vroeg nimmer vanachter een kierende deur: „Moneypenny, please, kunt U even een nieuwe rol geven?” En niemand zag Dirty Harry zijn vuige monologen op het porselein overpeinzen. Filmhelden poepen niet – iets dat voor het hele witte doek geldt. Niet gek, zou je zeggen, stilstaan bij de uitstoot van afvalstoffen houdt het script maar op.

Des te opmerkelijker dus, dat het laden van brandstof, toch de crux van eten, in speelfilms zo buitenproportioneel aanwezig is. Dat komt, natuurlijk: eten is een extreem veel socialer fenomeen. Wat je eet, waarom, met wie en hoe, overal is een verborgen strekking in te lezen, ehh, zien.

Eten, de substantie en de handeling, dubbelt daarom uitstekend als filmisch instrument, als een metaforische boodschap. Eet de hardgekookte detective met zijn partner op straat een hotdog? Dan is hij een ploeteraar die snackt in de pauze, net als U en ik: hij is one of us. Het banaantje gegeten door een vrouw heeft dezelfde functie als het geweer boven de haard in een van de openingsscènes: er gaat geschoten worden. De piraat of generaal die smakt of boert, haalt meestal niet levend de aftiteling. Mensen zien eten moet onbewust hersendelen raken waar gewone scènes niet bij kunnen.

Dat verklaart misschien ook de massale fascinatie voor al die kookprogramma’s. Mogelijk zijn die voor de retina als roerende muziek voor het trommelvlies.

Iedereen heeft intussen, vraag maar eens rond, een direct oproepbare favoriete eetscène. De spaghetti die Lady en Tramp samen eten, hoor je veel, evenals ober John Cleese die de tonronde man laat exploderen. Het chocoladebroodje waarmee Audrey Hepburn voor Tiffany & Co ontbijt, is ook een klassieker.

Wat een mooie had kunnen zijn: Abraham Lincoln die tijdens zijn tweede inauguratie vloekend zijn favoriete oesterchowder in zijn baard morst – een scène die Spielbergs montage helaas niet haalde.

Zei daar iemand oesterchowder?

Breek de oesters open, haal de dieren eruit en zet het vocht apart. Doe de boter in een hete pan, bak hierin de oesters even aan en zet opzij. Sauteer de gesnipperde sjalotjes, gesneden bleekselderie en gehakte knoflookteen in het baksap. Voeg het oestersap en de kippenbouillon toe, laat nog een kwartier sudderen en doe dan de oesters, de sherry, een snuf nootmuskaat en dille erbij tot alles heet is – slagroom optioneel. Serveer met sodabrood.

Oesterchowder

Voor vier personen:

16 oesters

50 gram boter

2 sjalotjes

1 knoflookteen

2 stengels bleekselderie

halve liter kippenbouillon

glas droge sherry

theelepel dille

nootmuskaat

zout, peper