Nieuws met een niet-westerse blik

Al Jazeera begint deze zomer met een zender in Amerika. Niet-westerse nieuwszenders richten zich op een Europees en Amerikaans publiek.

In zacht licht gefilmd zit de Wit-Russische president Alexander Loekasjenko in de studio van nieuwszender Russia Today. „Doesn’t it hurt you? Don’t you care what the West says about you?” vraagt de interviewster empathisch. Terwijl Loekasjenko antwoordt in nagesynchroniseerd Brits-Engels, schuiven onderin het scherm de laatste internationale nieuwtjes voorbij en wordt de stand van de Moscow Stock Exchange bijgehouden.

Het mogelijke bereik van deze reguliere woensdagmiddaguitzending? Meer dan 120 miljoen kijkers verdeeld over vijf continenten. Russia Today (RT) is een softpower-nieuwszender, een zender die internationale culturele invloed wil uitoefenen.

Dat dergelijke media relevant zijn blijkt onder meer uit de aandacht voor de oprichting van Al Jazeera America, een nieuwe tak van het tv-netwerk uit Qatar, in juli. In internationale media wordt nu al uitgebreid verslag gedaan over de zender, tot aan de mogelijke locatie van het hoofdkantoor in New York.

Al Jazeera is niet de eerste niet-westerse zender die voet aan de grond probeert te krijgen in de Verenigde Staten. In 2010 richtte Russia Today haar Amerikaanse tak op, gevolgd door CCTV America in 2012.

De laatste twee decennia zijn het aantal softpower-nieuwszenders in aantal toe genomen. Was er in de jaren negentig keuze uit BBC World, Deutsche Welle of CNN, nu is dit aanbod gestegen tot ten minste twintig. Opvallend is dat de drie grootste nieuwkomers – Al Jazeera (Qatar), RT (Rusland) en CCTV News (China) in niet-westerse overheidshanden zijn.

Om een internationaal publiek te bereiken wordt, naast Engels als voertaal, stijl en uiterlijk van CNN en BBC gekopieerd: futuristische decors, frisse nieuwsanchors, livestreams in beeld en dramatisch gecomponeerde intro’s.

Het softpower element kan tussen de regels door worden gelezen. Zo berichten CCTV en RT wel over de burgeroorlog in Syrië, maar dan vanuit een pro-regeringstandpunt, en bericht Al Jazeera niet over de overheid in thuisbasis en financier Qatar.