Innovatieve centrale toch dicht

Lage elektriciteitsprijzen en hoge bedrijfskosten nopen Nuon ertoe de Willem-Alexander Centrale in Limburg te sluiten. Technologische innovaties worden even terzijde geschoven.

De Nuon-centrale in Buggenum is te duur: over twee weken verliezen honderdveertig werknemers hun baan. Foto Dijkstra

De economische crisis slaat nu ook toe in de elektriciteitssector: Nuon sluit met ingang van 1 april de Willem-Alexander Centrale in het Limburgse Buggenum. Hierdoor verliezen 140 mensen hun baan. Door de crisis is de vraag naar stroom afgenomen. In combinatie met de hoge bedrijfskosten en lage elektriciteitsprijzen is de centrale onrendabel geworden.

De „Willem-Alexander” is met een capaciteit van 253 megawatt een relatief kleine centrale. Bij volle productie verbruikt de centrale ongeveer 2.000 ton steenkool per dag. De Hemwegcentrale bij Amsterdam is een kolencentrale waar 630 megawatt wordt opgewekt door 100 mensen. Omdat Buggenum ook een onderzoekscentrale is, werken er relatief veel mensen.

De Willem-Alexander Centrale is gebouwd door Demkolec. In 1989 begon het bedrijf met het ontwerp van de kolenvergassingsinstallatie. De bouw startte in 1990, vlak naast de voormalige Maascentrale. De centrale is commercieel productief sinds 1998, en was daarmee een van de eerste commerciële kolenvergassingscentrales ter wereld. Sinds 2002 wordt ook biomassa mee vergast.

Bij kolenvergassing wordt de steenkool eerst omgezet in gas. Dit gas wordt gereinigd en van zwavel ontdaan en wordt daardoor net zo schoon als aardgas. Dit gas wordt gebruikt voor verbranding waarmee de elektriciteit wordt opgewekt. Deze bewerking van het steenkool heeft als belangrijke voordelen dat er minder luchtvervuiling is in vergelijking met een gewone kolengestookte centrales, en het rendement is hoger.

De reststoffen in de vorm van slak en vlieg-as worden bewerkt tot bouwmaterialen. Het zwavel dat uit de steenkool wordt gehaald wordt verkocht aan de chemische concerns op het chemische industriecomplex Chemelot in de buurt van Geleen.

Door het gebruik van deze technologie op basis van kolen is het productieproces in de Willem-Alexander Centrale relatief complex, met een relatief hoog kostenniveau. Vanwege de sterk verslechterde marktomstandigheden is de centrale niet meer rendabel. Ook plannen voor het bijstoken van biomassa op grote schaal (met toerekening van subsidies) blijken hier geen verandering in te kunnen brengen.

Bij de Willem-Alexander Centrale werd geëxperimenteerd om kooldioxide af te vangen. Deze nieuwe vergassingstechnologie maakt het mogelijk om de CO2 af te vangen voordat de fossiele brandstoffen verbrand worden. De bouw van de installatie is in de zomer van 2009 gestart, met behulp van subsidies van het ministerie van Economische Zaken. Deze technologie zou worden toegepast bij de nieuwe Magnum energiecentrale in de Eemshaven.

De centrale in Eemshaven van Nuon (in 2009 werd het bedrijf overgenomen door het Zweedse energiebedrijf Vattenfall) werd in eerste instantie gebouwd als aardgascentrale, waarbij het de bedoeling was dat daar later een kolenvergassingseenheid zou worden bijgeplaatst, die geschikt is voor vergassing van kolen en een kolen/biomassamengsel. Ook zou de centrale zogenoemde ‘secundaire brandstoffen’ moeten kunnen verbranden. Dat zou bijvoorbeeld stookolie kunnen zijn. Vanwege de geschiktheid voor zowel aardgas, steenkool als een steenkool/biomassamengsel, wordt de centrale ook wel een multi-fuel centrale genoemd.

„Maar vanwege de crisis – en de Groningse weerstand om het af te vangen CO2 in de bodem op te slaan, zijn deze plannen tot 2020 in de ijskast gezet”, zegt een woordvoerder van Nuon. De technologische innovaties opgedaan in Limburg komen voorlopig op de plank te liggen. In de Eemshaven komt nu alleen een centrale die op aardgas draait, geen kolenvergasser.

Afgelopen maand leverde de eerste turbine de eerste stroom aan het Nederlandse elektriciteitsnet. De overige twee turbines worden de komende maanden opgestart. De drie turbines samen hebben een gecombineerd vermogen van 1,3 megawatt. De gasgestookte centrale kan hiermee elektriciteit leveren aan circa 2 miljoen huishoudens. Medio dit jaar moet de centrale op volle capaciteit draaien.