Geen brief, duizenden euro's kwijt

De Belastingdienst wijzigde de manier voor het aanvragen van toeslag voor kinderopvang. Maar ouders werden er niet over ingelicht.

Honderden ouders hebben zich bij haar gemeld. Even verbijsterd als bezorgd dat zij de kinderopvangtoeslag over 2012 niet krijgen. „En dat gaat vaak over duizenden euro’s”, zegt Tweede Kamerlid Manja Smits van de SP. Zij denkt dat duizenden ouders gedupeerd zijn.

Hoe zit het met dat mislopen van die kinderopvangtoeslag? Had je dan maar beter moeten opletten, zoals minister Asscher (Sociale Zaken, PvdA) betoogt? Of zijn brave burgers het slachtoffer van een haastige en slordig ingevoerde fraudemaatregel?

Het probleem is de kinderopvangtoeslag over 2012. Vanaf dat jaar kon de toeslag niet meer in een keer achteraf worden opgevraagd. Voortaan kregen ouders de toeslag per maand, met maximaal een maand terugwerkende kracht. Aanvragen in april betekent toeslag ontvangen niet vroeger dan maart.

Dat is voor veel ouders fout gegaan. Hoeveel het er zijn, kan ministerie noch Belastingdienst zeggen. Maar zelfs bij een conservatieve schatting kom je op duizenden ouders. Smits heeft bij Asscher gepleit voor een coulanceregeling, maar de minister wil daar niet aan. Vandaag verwacht de vaste Kamercommissie voor Sociale Zaken uitleg van Asscher.

Smits onderscheidt twee groepen gedupeerden. ‘Nieuwe’ ouders, die in 2012 voor het eerst een kind in de opvang hadden, en zich daar – al zwanger – in 2011 over informeerden. En die toen lazen dat je deze toeslag, als alle toeslagen, met terugwerkende kracht kon aanvragen. Een deel zal dat ongeveer nu gaan doen, en nul op rekest krijgen.

En er is de groep die het ieder jaar zo doet. In 2012, toen de wijziging al gold, vroegen zij toeslag aan over 2011, het laatste jaar onder het oude regime. Ze kregen daarbij geen waarschuwing de toeslag voor het lopende jaar meteen aan te vragen, omdat ze die anders zouden mislopen. Deze groep kreeg ook geen brief van de Belastingdienst over de wijziging, heeft het ministerie inmiddels toegegeven. Ouders die al wel iedere maand toeslag kregen, ontvingen zo’n brief wél, maar voor hen leverde de wijziging juist geen probleem op.

„En op de site van de Belastingdienst was de informatie verstopt, daar moest je flink voor doorklikken”, zegt Smits.

De afschaffing van de terugwerkende kracht per 2012 is bedoeld om fraude tegen te gaan. De afgelopen jaren deden zich grote fraudegevallen voor, en controleren of toeslag terecht is uitgekeerd is moeilijker naarmate meer tijd verstreken is. Bij een laag inkomen en meerdere kinderen die volle dagen naar de crèche gaan, gaat het al gauw om vele duizenden euro’s toeslag per jaar, zegt een woordvoerder van de minister.

Smits denkt dat die fraude ook met gewone controles voorkomen had kunnen worden. „De fiscus had, voor hij 60.000 euro naar een moeder van vier kinderen overmaakte, ook kunnen nagaan of ze echt werkte. En bij de crèche kunnen navragen of de kinderen daar ook waren.”

Gjalt Jellesma, voorzitter van de belangenvereniging van ouders in de kinderopvang Boink, vindt maatregelen tegen fraude prima. Maar, zegt hij, voer ze dan zo in dat goedwillende ouders niet het slachtoffer worden. Hij kreeg veel klachten van hen. En oplossingen zijn niet moeilijk, vindt hij. De overheid had een overgangsjaar kunnen invoeren. En ook de termijn om geld terug te vragen kan langer. „Eén maand terugwerkende kracht is uitzonderlijk kort.”