Geen brief? Dan geen geld

Kinderopvang // Om fraude tegen te gaan, wijzigde de Belastingdienst de manier van toeslag aanvragen voor de kinderopvang Maar ouders werden er niet over ingelicht Die lopen nu duizenden euro’s mis

Hoe zit het nou met dat mislopen van die kinderopvangtoeslag? Moet iedereen gewoon de wet kennen en goed opletten, zoals minister Asscher (Sociale Zaken, PvdA) betoogt, of zijn oplettende, brave burgers het slachtoffer van een te haastige en slordig ingevoerde fraudemaatregel?

Het probleem is de kinderopvangtoeslag over 2012. Vanaf dat jaar kon de toeslag niet, zoals in de voorgaande jaren, in een keer worden teruggevraagd na afloop van het jaar. Voortaan kregen ouders de toeslag per maand, met maximaal een maand terugwerkende kracht. Dus aanvragen in bijvoorbeeld april betekent toeslag ontvangen met ingang van maart.

Dat is voor veel ouders fout gegaan. Hoeveel ouders kunnen noch het ministerie noch de Belastingdienst zeggen. Duizenden, denkt Tweede Kamerlid Manja Smits van de SP. Ze heeft inmiddels talloze reacties van ouders gekregen die vaak duizenden euro’s mislopen. Smits heeft bij minister Asscher gepleit voor een coulanceregeling, maar Asscher wil daar niet aan. Vandaag beslist de vaste Kamercommissie voor Sociale Zaken of de nationale ombudsman wordt ingeschakeld.

Het gaat om twee groepen, zegt Smits. De nieuwe ouders, die in 2012 voor het eerst een kind in de opvang hadden, maar zich wel – al zwanger – in 2011 daarover informeerden. En toen lazen dat je deze toeslag, net als alle toeslagen, met terugwerkende kracht kon aanvragen. Een deel zal dat ongeveer nu gaan doen, en nul op het rekest krijgen.

En er is de groep ouders die het ieder jaar zo doet. In 2012, toen de wijziging dus al gold, vroegen zij toeslag aan over 2011. Ze kregen daarbij niet de waarschuwing dat ze de toeslag voor het lopende jaar meteen moesten aanvragen of anders zouden mislopen. Deze groep heeft ook geen brief gekregen van de Belastingdienst over de wijziging, heeft het ministerie inmiddels toegegeven.

De ouders die al iedere maand toeslag kregen ontvingen wel een brief, maar voor hen leverde de wijziging juist geen probleem op. Het afschaffen van de terugwerkende kracht werd pas eind 2011 definitief. „En op de site van de Belastingdienst was de informatie verstopt, daar moest je flink voor doorklikken”, zegt Manja Smits.

De maatregel is bedoeld om fraude tegen te gaan. Bij een laag inkomen en meerdere kinderen die volle dagen naar de crèche gaan, gaat het om vele duizenden euro’s toeslag per jaar, zegt een woordvoerder van de minister. De afgelopen jaren is er een aantal grote fraudegevallen geweest en controleren is moeilijker voor jaren die al voorbij zijn.

Smits denkt dat die fraude ook met gewone controles voorkomen had kunnen worden. „De fiscus had, voor ze 60.000 euro naar een moeder van vier kinderen overmaakte, ook kunnen nagaan of ze wel werkte. En bij de crèche kunnen navragen of de kinderen bij hen bekend waren.”

Maatregelen om fraude tegen te gaan zijn prima, zegt Gjalt Jellesma, maar voer ze dan zo in dat goedwillende ouders daar niet het slachtoffer van worden. Jellesma is voorzitter van Boink, de belangenvereniging van ouders in de kinderopvang.

Ook hij ontving veel reacties van ouders die de toeslag mislopen. „Ze hadden een overgangsjaar kunnen invoeren. Ook moet de termijn waarin je terug kunt vragen langer worden: één maand terugwerkende kracht is uitzonderlijk kort.”