Xi belooft de 'Chinese droom' te realiseren

De nieuwe president Xi Jinping en premier Li Keqiang willen welvaart voor alle Chinezen. En ze hebben er een verhaal bij.

De nieuwe leiders van China, die zich gisteren in Beijing presenteerden, houden het graag eenvoudig. Geen lange citaten uit klassieke Chinese werken, geen verwijzingen naar de ontwikkelingstheorieën of de ideologische stokpaarden van hun voorgangers.

„Voor het eerst is er een generatie leiders aan de macht die over verfrissend weinig ideologische principes beschikt, of die in ieder geval goed verbergt”, reageerde de Hongkongse politicoloog Johnny Lau Yiu-sui vanochtend op het aantreden van Xi Jinping (59) als president van China en Li Keqiang (57) als premier van de 25 ministeries tellende regering.

„Beiden bewaren slechte herinneringen aan de ideologische experimenten in de tijd van Mao Zedong, vooral aan de Culturele Revolutie. Tegen politieke experimenten hebben zij grote weerzin ontwikkeld”, aldus Lau die samen met Li in Beijing heeft gestudeerd. Lau zegt dat de nieuwe leiders vaak licht neigen tot populisme en nationalisme.

Xi Jinping, die gisteren aan het slot van het Nationale Volkscongres zijn eerste rede als president hield, sprak over het realiseren van „de Chinese droom voor ieder individu” (stabiel werk, goede sociale voorzieningen, een huis, een auto) en zijn „missie” de wedergeboorte van China (het „Moederland”) als een „grote en onoverwinnelijke natie” te bevorderen.

„Iedere politieke leider moet zijn ideeën in een verhaal verpakken, Xi heeft gekozen om van de Chinese Droom zijn thema te maken”, zegt Lau. „Hij denkt dus dat hij hiermee verder komt met dan met ideologische theorieën of concepten als de Harmonische Samenleving en Wetenschappelijke Ontwikkeling van zijn voorganger Hu Jintao. Dit ook is een teken dat de partij probeert met een goed verhaal de aansluiting met de bevolking niet te verliezen.”

Hoe de Chinese Droom vorm gegeven moet worden, hangt vooral af van de nieuwe premier Li Keqiang die omschreven wordt als „de best opgeleide toppoliticus” van het land. Hij maakte gisteren bij zijn eerste optreden duidelijk dat de Communistische Partij de koers moet verleggen. Li is de eerste communist die aan een tienjarige regeerperiode begint met het plan de overheidsbemoeienis in de economie te verkleinen, een voornemen dat grote gevolgen kan hebben voor het nationale en internationale bedrijfsleven. Tot nu toe gesloten sectoren (spoorwegen, energie, financiën) worden opengesteld voor buitenlands kapitaal.

Ook gaan de kolossale overheidsbudgetten omlaag en worden regels en wetten geschrapt. Li wil een einde maken aan een overheid die zichzelf vaak in de watten legt. Dure auto’s, lange buitenlandse reizen, luxe banketten en de bouw van protserige kantoren zijn voortaan uit den boze.

De indringende bemoeienis van de staat met de economie en de vaak uitbundige en luxueuze bestuursstijl van regionale en lokale bestuurders is niet alleen een bron van corruptie, maar ook van groeiende weerzin tegen de overheid en de partij. „Corruptie en hedonisme in alle manifestaties moeten keihard bestreden worden”, aldus Li.

Volgens Cheng Li van het Brookings Instituut, een Amerikaanse denktank, is Li Keqiang het nieuwe type Chinese leider dat „wezenlijk is geïnteresseerd in onderwerpen zoals het milieu, de gezondheidszorg, klimaatverandering en schonere energie”.

Li Keqiang is „zeer verontrust” door de luchtvervuiling in Oost-China en kondigde op het moment dat buiten de luchtvervuilingmeters uitsloegen naar ‘zeer ongezond’ aan de vervuiling „met harde hand” te bestrijden. Hij erkende dat hij daarmee in botsing komt met staatsbedrijven en andere tegenkrachten in de partij en daarbuiten: „Tegen gevestigde belangen ingaan is vaak moeilijker dan iemands ziel beroeren.”