Roofdieren besturen ons land

Afgelopen weekend maakte de Pakistaanse Volkspartij van de vermoorde Benazir Bhutto haar vijfjarige regeringstermijn vol Het gaat slecht met het land, iets wat velen de regering kwalijk nemen Een datum voor nieuwe verkiezingen is nog niet geprikt

Correspondent India & Pakistan

„Je moet de mensen die ons land besturen helemaal niet zien als politici.” Fahad Kahn (27) reageert getergd als een vriend vanaf de achterbank van zijn gebutste autootje iets probeert uit te leggen over de ingewikkelde Pakistaanse politiek. Fahad geeft gas. „Zie onze leiders als democratisch gekozen dieven en je snapt de ellende waarin Pakistan verkeert”, zegt hij fel.

Afgelopen weekend heeft de regeringscoalitie onder leiding van de Pakistaanse Volkspartij (PPP) van de vermoorde Benazir Bhutto, haar vijfjarige regeringstermijn volgemaakt. Het is voor het eerst dat een democratisch gekozen regering in Pakistan de rit uitzit.

Sinds de stichting van Pakistan in 1947 wordt de politiek geteisterd door grote verdeeldheid. De verschillende etnische, linguïstische en tribale gemeenschappen in het overwegend islamitische land hebben elkaar altijd hevig bestreden, niet zelden met geweld. Vier keer namen de Pakistaanse strijdkrachten de macht over, steeds als de chaos een toppunt bereikte, en meestal op ‘uitnodiging’ van politici.

Nu het dan voor het eerst gelukt is zonder onderbrekingen te regeren, zullen toch weinig Pakistanen de vlag uithangen. Het gaat slecht met het land en dat wordt, niet geheel ten onrechte, door velen geweten aan de huidige regering. Asif Ali Zardari, de weduwnaar van Bhutto, die na haar dood het leiderschap van de PPP naar zich toetrok, is inmiddels president, maar hij toont weinig staatsmanschap. Het land verkeert in crisis. De oorlog in buurland Afghanistan heeft Pakistan uit balans gebracht. Terroristische groeperingen plegen aanslagen, de economie is ingestort. Het land zucht onder een aanhoudende energiecrisis, veroorzaakt door corruptie, stroomdiefstal en mismanagement, en de rechterlijke macht verkeert op voet van oorlog met de regering. Opperrechter Iftikhar Chaudhry, voorzitter van het Hoogste Gerechtshof, heeft al eens een premier van Zardari’s partij tot aftreden gedwongen. Dus houdt de regering zich muisstil terwijl het land verder afglijdt.

Chaos en corruptie

„De regering denkt alleen aan zichzelf, ons laat ze stikken”, zegt Fahad. „Ze hebben nog niet eens een verkiezingsdatum vastgesteld.” We rijden richting het strand, door het chaotische centrum van Karachi, een metropool met 21 miljoen inwoners, Pakistans grootste stad en belangrijkste diepzeehaven, gelegen aan de Arabische Zee. Volgens Fahad zie je hier beter dan elders het verval van zijn land. Hij wijst op een hypermodern ogend appartementenblok, vlakbij het strand. Het gebouw staat in de steigers. Maar kijk je goed, dan zie je dat veel ramen stuk zijn, en dat de steigers aan het gebouw bungelen: de onderste steigerpalen zijn gestolen. De projectontwikkelaar wachtte tot mensen betaalden voor hun appartement en ging er met het geld vandoor, vertelt Fahad. Verderop staat een imposante woontoren, eveneens omhangen met geamputeerde steigers. Hier had een hotel moeten komen. „Wie gaf deze louche bouwers vergunningen? Wie deelden er mee in de buit? Het zijn roofdieren die ons land besturen”, zegt Fahad.

„De huidige regering is verantwoordelijk voor een groot deel van de chaos. De staatsschuld is meer dan verdubbeld, de economie is ingestort, we worden geconfronteerd met het ene corruptieschandaal na het andere”, zegt politiek analist Rasul Bakhs Rais. „Wat je hier aan het werk ziet is machtshonger. Gezien de situatie van het land had de regering allang moeten aftreden. Maar ze blijft zitten omdat ze dan dat ene succesje behaalt: als eerste Pakistaanse regering de vijfjaarstermijn te hebben uitgezeten. Met dat verhaal hopen ze tijdens de verkiezingen opnieuw winst te kunnen behalen.”

„Moet je nu opletten”, zegt Fahad. Hij stuurt zijn autootje een rotonde op en meteen komen we terecht in een verkeersopstopping. Twee brede wegen zijn afgezet met betonblokken, al het verkeer moet via een smalle straat die langs een hoge witte muur voert. Daarachter ligt een huis van president Zardari. Hij is vaker in Karachi, dichtbij zijn machtsbasis in de provincie Sindh, dan in de hoofdstad Islamabad. De wegen die naar het huis leiden zijn afgezet en worden bewaakt door agenten. „Zie je, ze stelen zelfs de openbare ruimte”, zegt Fahad.

Het zijn maar zo’n 400 families die in Pakistan politiek en financieel de dienst uitmaken, zegt Bakhs Rais. Die zijn niet allemaal zo corrupt als de huidige regering, maar ze zijn gewend goed voor zichzelf te zorgen. Dat het ze lukt gekozen te worden, heeft te maken met hun machtsbasis: die is gelegen in eeuwenoude, vaak goed onderhouden patronagesystemen – een systeem met feodale trekjes. Het vindt zijn oorsprong op het platteland, maar de grootgrondbezitters van vroeger hebben hun macht via de zakenwereld overgeplant naar de steden.

„Het is zaak de macht van de elitenetwerken te breken”, zegt Bakhs Rais. „Als de regeringspartijen niet tijdens verkiezingen worden afgerekend op hun huidige wanbeleid, dan moeten we de hoop op echte democratie en een nieuwe generatie eerlijke leiders laten varen.”