Obama moet kiezen:

Al Gore vergelijkt president Barack Obama graag met zichzelf. In zijn jeugd was de oud-vicepresident (64) het bangste jongetje van de buurt. „Alle kinderen durfden van een hoge muur te springen, behalve ik. Toen ik op de muur stond, verstijfde ik. Maar omdat iedereen riep dat ik ook moest springen, deed ik het uiteindelijk toch.” Dat bange jongetje, zegt Gore, herkent hij in Obama. Hij wil graag een groene president zijn, maar durft niet. „Alleen als we hem blijven aanmoedigen, waagt hij de sprong.”

Klimaat staat weer agenda. Dat blijkt wel uit de immense belangstelling voor een lezing van Al Gore, Amerika’s bekendste klimaatactivist. Gore staat op een doordeweekse avond achter de katheder van de volle Memorial Church op Harvard University. Een paar honderd mensen wachten buiten in de kou, omdat er binnen geen plek meer is. Gore is op zijn oude universiteit om te praten over zijn nieuwe boek, The Future. De zaal wil vooral weten wat Gore vindt van de verwachtingen die Obama gewekt heeft, toen hij in januari in de inaugurele rede voor zijn tweede termijn langer sprak over het klimaat dan over enig ander onderwerp. „We zullen een antwoord vinden op de dreiging van klimaatverandering”, zei Obama. „Als we dat niet doen, verraden we onze kinderen.”

Obama weet dat hij niet langer om het onderwerp klimaatverandering heen kan, zegt Gore. Ruim tweederde van de Amerikanen zegt volgens een peiling van Pew Research dat de aarde opwarmt, 10 procentpunt meer dan vier jaar geleden. „Het afgelopen jaar was het droogste en warmste jaar in de Amerikaanse geschiedenis. We zijn geconfronteerd met natuurramp Sandy, een mislukte maïsoogst, en grote bosbranden . De schade was honderden miljarden dollars. Klimaat is meer dan ooit een direct probleem van Amerikaanse burgers geworden.”

En daarbij: Obama heeft zélf verwachtingen gewekt, nadat hij het thema volgens Gore de afgelopen vier jaar min of meer heeft genegeerd. „Hij heeft aan het begin van zijn tweede termijn grote woorden gesproken. Nu moet hij die waarmaken.” Toen hij voor het eerst werd gekozen, wekte Obama die verwachtingen ook al. Hij beloofde in zijn campagne van 2008 een nieuwe tijd „waarin de oceanen minder snel zullen stijgen en de planeet zal genezen.” Daarna liep hij al gauw tegen de grenzen van zijn mogelijkheden aan. Hij wilde de uitstoot van broeikasgassen verminderen door onder meer schone energie te bevoordelen ten koste van kolen en olie, maar zijn klimaatwet liep vast in het Congres. Hij investeerde honderden miljoenen dollars in het zonnepanelenbedrijf Solyndra, maar het bedrijf ging failliet.

Pas vorige week kwam de president met een nieuw voorstel: hij wil de komende tien jaar twee miljard dollar aan royalties van oliewinning op zee investeren in onderzoek naar duurzame autobrandstof. Een zeer bescheiden aanzet, volgens analisten.

De grootste test voor Obama is de aanleg van de oliepijpleiding Keystone XL, die ruwe olie uit Canada moet vervoeren naar Texas. Obama moet binnenkort besluiten of het project doorgaat. Keystone kan volgens voorstanders 40.000 banen opleveren en de benzineprijs fors verlagen. Milieulobbyist Daniel Kessler van 350.org, de organisatie die vorige maand in Washington de grootste milieudemonstratie uit de Amerikaanse geschiedenis (40.000 deelnemers) hield, zegt dat de leiding dramatisch is voor het milieu. „De olie wordt gewonnen in de teerzanden van Canada, een operatie die voor een enorme stijging van broeikasgassen zal zorgen. Als Obama echt om het klimaat geeft, mag dit project niet doorgaan.”

Maar het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft geconcludeerd dat de milieueffecten gering zijn, en zeker geen doorslaggevende reden om de pijpleiding af te blazen. Ook de vakbonden en een aantal Democratische Congresleden , roepen het Witte Huis op met de aanleg te beginnen, vooral omdat het banen oplevert.

Veel medestanders van Obama denken dat Keystone niet meer tegen te houden is. Obama heeft immers ook nog iets anders beloofd: Amerika moet op energiegebied zelfvoorzienend worden, en niet langer afhankelijk zijn van het Midden-Oosten. Columnist Thomas Friedman schreef vorige week The New York Times dat Obama goedkeuring van Keystone kan afstrepen tegen hogere belastingen op fossiele brandstoffen – zoiets lijkt het hoogst haalbare. „De president kan tegen de olielobby zeggen: ‘Ik keur het goed, maar mijn achterban zal me vermoorden. Sasha en Malia willen niet meer met me praten, dus ik moet in ruil iets heel groots krijgen.”

Volgens milieulobbyist Kessler moet Obama zijn ambities niet laten saboteren door de Republikeinen en economische belangen. „De Amerikaanse bevolking merkt de gevolgen van klimaatverandering en zal het afblazen van Keystone goedkeuren. Zo maakt hij zijn belofte dat hij een groene president is waar.”