Kardinalen nemen nu de taxi

Een ongepland uitstapje op het Sint Pietersplein onderstreept de nieuwe stijl van de paus. Na Pasen wordt ook inhoudelijke vernieuwing verwacht.

Alle topbestuurders in het Vaticaan blijven „totdat anders is voorzien’’ op hun post. Maar de bewoordingen waarin dit besluit van paus Franciscus is vervat, suggereren dat er na de verandering in stijl die de nieuwe paus uitstraalt, ook snel substantiële veranderingen komen binnen de curie, het bestuursapparaat van het Vaticaan.

Zaterdag maakte het Vaticaan bekend dat de paus „de Hoofden en de leden van de dicasteries van de Romeinse curie, evenals hun secretarissen’’ heeft verzocht voorlopig aan te blijven. „De Heilige Vader wil tijd reserveren voor reflectie, gebed en dialoog voordat enige benoeming of bevestiging wordt gedaan’’, aldus de verklaring. ‘Dicasterie’ is een verzamelnaam voor de Congregaties en de Pauselijke Raden en Commissies.

Dat daarbij ook de secretarissen worden genoemd, heeft mensen aan het denken gezet. Mogelijk wil de paus de curie zeer grondig doorlichten. Verschillende kardinalen hebben voordat het conclaaf begon, aangedrongen op een reorganisatie van de curie. Die zou efficiënter moeten worden en verantwoordelijkheid moet nemen voor haar optreden.

Algemeen wordt verwacht dat pas na Pasen nieuwe mensen worden aangesteld. Met name de benoeming van een nieuwe Secretaris van Staat, de tweede man van het Vaticaan, moet aangeven of paus Franciscus ook inhoudelijke vernieuwing brengt.

De andere stijl is in ieder geval al binnen het Vaticaan overgenomen: Italiaanse kranten melden dat sommige curiekardinalen afzien van het gebruik van een dienst-Mercedes van het Vaticaan en een taxi nemen.

Paus Franciscus trok gisteren naar schatting 150.000 mensen bij zijn eerste Angelus, het zondagse middaggebed. Hij sloot dat af met een familiaal „prettige zondag en een goede lunch”. Vlak daarvoor had hij gelovigen verrast, en zijn beveiligers zenuwachtig gemaakt, met een korte wandeling in een hoek van het Sint Pietersplein, ontspannen pratend met volwassenen en kinderen.

De nieuwe stijl was ook zaterdag zichtbaar, in een korte ontmoeting met journalisten. Een persconferentie was het niet. De vijfduizend journalisten konden geen vragen stellen. Maar Franciscus herhaalde zijn visie op de kerk. „Christus is het centrum (van de kerk): niet de opvolger van Petrus.’’

Hij vertelde toen ook hoe hij op zijn naam als paus is gekomen. Sommigen hadden Clemens XV gesuggereerd „als wraak op Clemens XIV”, die de orde van jezuïeten waartoe de nieuwe paus behoort, in 1773 heeft opgeheven. Maar het werd Franciscus. Tijdens het conclaaf zat hij naast kardinaal Hummes, voormalig aartsbisschop van Buenos Aires en franciscaan. „Toen de zaak een beetje gevaarlijk werd, troostte hij mij.” En toen de tweederde meerderheid was bereikt en een applaus opklonk omdat er een paus was gekozen „omhelsde hij mij, kuste me en zei: ‘Vergeet de armen niet’.” Toen moest ik aan Franciscus van Assisi denken, vertelde de paus. „Daarna, terwijl het tellen van de stemmen doorging […] , heb ik aan de oorlogen gedacht. Franciscus is de man van de vrede. […] Voor mij is hij de man van de armoede, de man van de vrede, de man die de levende wezens bemint en beschermt. […] Ach, hoe graag zou ik een Kerk willen die arm is en voor de armen is.”