Elke dag een zelfportret onder invloed van steeds andere drugs

Ooit begon Bryan Lewis Saunders, kunstenaar uit Tennessee, een experiment. Iedere dag nam hij een nieuwe drug en iedere dag maakte hij een nieuw zelfportret: onder invloed. Al sinds 1995 maakt hij elke dag een zelfportret – maar dit was anders. Cocaïne, nicotine, adderall, trazodone, absinth, enzovoorts; achttien drugs in elf dagen. En totale ineenstorting als gevolg. Hij werd futloos en passief. En, zo schrijft hij op zijn website, hij liep zelfs hersenschade op. Sindsdien maakt hij slechts spaarzaam portretten onder invloed. Een selectie van die latere werken wordt nu getoond op de Parijse tentoonstelling, Sous influences.

De Romeinse dichter Ovidius zei al dat er geen poëzie bestond onder waterdrinkers. In de jaren vijftig en zestig werd onderzocht wat het effect van het hallucinerende middel LSD was op schilders: meer uitdrukkingsvermogen, grotere vrijheid in vormen, scherpere kleuren, verbeterde integratie van verschillende ideeën. Maar alleen als ze bereid zijn hun bestaande werkwijze en ideeën los te laten. Als een kunstenaar vasthoudt aan zijn oude ideeën en technieken valt het flink tegen. Overigens werd in die tijd ook LSD gegeven aan zwaar autistische kinderen. Ook die leken er toen baat bij te hebben: meer emotionele uitdrukking, meer vrolijkheid en minder dwanggedrag. Het werd ook aan spinnen gegeven, om te kijken of ze gekke webben gingen maken (en dat doen ze inderdaad).

In de jaren zeventig verdween deze tak van wetenschap, vooral door de strengere drugswetgeving. En door twijfel of veel van de effecten van de drugs niet ook ontstaan omdat kunstenaars geloven dat ze creatiever worden.

Onlangs is nog onderzocht wat het effect op creativiteit is van pepmiddelen als adderall (een soort amfetamine), dat veel door Amerikaanse studenten en zakenlieden wordt geslikt. Het leidt tot meer concentratievermogen, niet tot meer creativiteit. Weinig creatieve mensen worden iets creatiever, bij echte creatievelingen zakt het juist in. Onder invloed van adderall maakte Saunders dan ook een zelfportret als ... adder. Niet erg origineel dus.