Pokerspel van eurozone en Rusland om redding Cyprus

Eurolanden breken zich het hoofd over een reddingspakket voor Cyprus. Waarom zouden zij opdraaien voor zwart geld dat Russen daar hebben gestald?

In een Brussels hotel waren Cyprische functionarissen donderdag druk bezig met rekenmachines. Ter voorbereiding van de vergadering van euroministers van Financiën, die vrijdagmiddag begon, calculeerden zij alvast hoeveel de eisen die de trojka aan hen stelt in ruil voor leningen Cyprus zullen kosten of opleveren.

Toen deze krant vannacht ter perse ging, waren die functionarissen nog steeds bezig. Het zou sommigen niet verbazen als ze zondag nog bezig zijn.

Bij Cyprus gaat het om de kleinste bailout van de eurozone tot nog toe, maar die is even moeilijk in elkaar te zetten als de drie voorgaande. Het eiland heeft 17 miljard euro aan leningen nodig, 10 miljard daarvan is voor de banken. Die hebben de problemen in gang gezet, omdat ze evenals andere beleggers vorig jaar fors gekort werden op hun Griekse staatsobligaties.

Het probleem is dat die 17 miljard evenveel is als het hele Cyprische bruto binnenlands product. Door die leningen stijgen de schulden van het land zo sterk dat Cyprus die onmogelijk kan aflossen. Daarom stelt de trojka van ECB, Europese Commissie en IMF een serie belastingen en heffingen voor. Die voorzien Cyprus van inkomsten. Daarmee kan het bedrag van 17 miljard omlaag, en wordt de schuldenberg minder hoog. Het IMF dreigt dat het afhaakt zonder zo'n schuldenreductie.

De kwijtscheldingen die Griekenland kreeg, zijn voor de meeste landen, ECB en Europese Commissie niet voor herhaling vatbaar. Beleggers vluchtten zelfs Italië en Spanje uit, uit angst dat zij óók gekort zouden worden. Daarmee sloeg de Griekse crisis om in een echte eurocrisis. Met Italië dat politiek stuurloos is en in diepe recessie zit, wil de meerderheid zo’n escalatie niet weer riskeren.

Zij willen ditmaal op een veiliger manier de financiële sector laten meebetalen aan leningen voor Cyprus. Omdat buitenlandse bedrijven weinig belasting betalen op Cyprus – wat andere eurolanden al jaren stoort – willen ze de vennootschapsbelasting verhogen van 10 naar 12,5 procent. Veel bedrijven en vermogende particulieren uit Rusland en Groot-Brittannië hebben geld op Cyprische banken die niet echt doorvragen naar de herkomst ervan. Het idee is om deze rekeninghouders met meer dan 100.000 euro op de bank een eenmalige heffing te laten betalen op de rente die ze krijgen. Die ondergrens is bedacht om spaargeld van minder vermogende burgers te beschermen.

Verder willen sommige landen Cyprus dwingen mee te doen aan de Europese transactietaks waar elf landen aan werken. Er zijn enorme geldstromen van en naar Cyprus. Daar iets van afromen, kan veel opleveren.

Ook Rusland zou moeten bijdragen. Als Cyprus failliet gaat, verliezen veel Russen geld – het is in Moskous belang dat dit niet gebeurt, redeneren eurolanden. De Cyprische minister van Financiën gaat woensdag naar Rusland voor overleg. Maar president Poetin wil eerst een lijst rekeninghouders, om te zien of er politieke opponenten bij zitten.

Wat de onderhandelingen vrijdagavond extra vertraagde, was dat de berekeningen van het IMF en de Commissie totaal niet overeenkwamen, en dat Duitsland en Nederland bleven aandringen op meer offers van de financiële sector. Premier Rutte zei vrijdag na een EU-top dat Cyprus te zeer met Europa vervlochten is om het te laten vallen, maar dat de redding met „ terughoudendheid en irritatie gebeurt”.

Lang kan het pokerspel niet duren. Sinds eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselbloem weigerde uit te sluiten dat rekeninghouders meebetalen, lekt geld weg van Cyprus. Nu iedereen weet dat dit onderwerp op tafel ligt, kan dat harder gaan. En als er geen geld meer op de banken staat, stelt een heffing ook niets voor.