Hopen dat Franciscus zichzelf blijft

Op het plein voor de Sint Pieter in Rome klinkt geen sceptisch woord over de nieuwe paus. Maar zal Franciscus zich staande kunnen houden tussen de pracht en praal van het Vaticaan? Er wordt veel van hem verwacht.

Paus Franciscus hield vrijdag een toespraak tijdens de eerste ontmoeting met de kardinalen sinds zijn verkiezing afgelopen woensdag Foto AP/l’Osservatore Romano

„Rome heeft op mensen van buiten soms een bedwelmende invloed, dat hebben we hier maar al te vaak gezien. Politici of priesters, sommigen worden er snel in meegezogen. Ik hoop dat onze nieuwe paus zal weten te ontsnappen aan die verstikkende omhelzing. Als je naar zijn eerste daden kijkt, heb ik daar alle vertrouwen in.”

Carlo Rossi is met zijn vriendin Cristina naar het Sint Pietersplein gekomen „om dichter bij de paus te zijn”. Ze waren er woensdagavond ook, toen paus Franciscus op het balkon verscheen. „Ik kreeg er kippenvel van”, zegt Cristina. „Dit is een man van wie we heel veel kunnen verwachten.”

De twee twintigers hebben de nieuwtjes van de eerste dagen met instemming gehoord. Dat de paus donderdag zonder escorte met een dienstauto van het Vaticaan naar de kerk Santa Maria Maggiore is gegaan om daar te bidden. Dat hij daarna opdracht gaf om langs het religieuze gasthuis te rijden waar hij logeerde tot het begin van het conclaaf, om zijn koffers op te halen en de rekening te betalen. Dat hij in zijn eerste preek de kardinalen in niet mis te verstane bewoordingen voorhield dat ze niet zoveel met zichzelf bezig moeten zijn maar nu in actie moeten komen.

„Dat mocht wel eens gezegd worden”, grinnikt Carlo Rossi. Zijn vriendin valt hem bij. Ze zag met instemming dat kardinaal Bergoglio woensdagavond niet de met hermelijn afgezette schoudermantel had omgedaan waarmee eerdere pausen hun ambt onderstreepten. En het houten kruis op zijn borst is het kruis dat hij ook al droeg als aartsbisschop. „Een gouden kruis is nergens voor nodig. Deze paus is een sobere man, meer van de inhoud dan van de pracht en praal.”

De imposante façade van de Sint Pieter, de prachtige fresco’s in de Sixtijnse kapel, de vele kunstwerken van onschatbare waarde in het Vaticaan, ze vormen een groots decor voor de Rooms-Katholieke Kerk.

Sommige gelovigen vinden het te veel voor een kerk die claimt aan de kant van de armen te staan. „Je zou hier bijna van je geloof vallen”, hoor je gelovige bezoekers wel zeggen als ze al die rijkdom in zich opnemen.

Hoe gaat een man die in Buenos Aires een simpel tweekamerappartement verkoos boven het bisschoppelijke paleis, hiermee om?

„Natuurlijk moet je dat prachtige erfgoed koesteren”, zegt zuster Maria Digna uit Spanje. „Hier komt ook de traditie van onze kerk in terug. Maar ik heb het gevoel dat de Heilige Vader hier heel goed mee kan omgaan en zich niet laat inpakken. Hij is een jezuïet, geen carrièrejager. Hij komt op mij over als een bescheiden man met een diep geloof, iemand ook die goed weet wat hij wil. Ik denk dat hij stevige veranderingen zal doorvoeren en ik hoop dat hij ook dat enorme probleem van de pedofilie onder ogen ziet.”

Het is een refrein in gesprekken op het Sint Pietersplein. De soberheid van de Argentijnse paus komt in het rijke Rome niet echt in gevaar. „Hij gedraagt zich niet als een koning en wilde, direct nadat hij tot paus was gekozen, letterlijk niet op een troon gaan zitten”, zegt Guyla.

De katholieke Hongaar woont in Duitsland en komt met zijn Bulgaars-orthodoxe vriendin Helena naar ‘zijn’ paus kijken. „Ik had gehoopt dat hij wat jonger was. Maar de hoofdzaak is dat de nieuwe paus een andere toon aanslaat. Dat hij het geloof voorleeft, op een manier die wij allemaal kunnen begrijpen.”

Iets verder lopen Maria Victoria uit de Filippijnen en haar man. „Het is ook voor ons katholieken in de Filippijnen belangrijk dat er een heel ander iemand komt”, zegt zij. „Heel Europa, maar Rome zeker, is oude stijl. In de Filippijnen, en ik denk ook in Latijns-Amerika, zijn mensen meer nieuwe stijl.” Wat bedoelt ze daarmee? „Je aanpassen aan de moderne tijd. Vernieuwen. Ruimte bieden aan de jongere generatie. Iedereen wil iets nieuws.”

Mina Demerinzo, een twintiger die met twee vrienden uit Apulië naar Rome is gekomen om bij de historische machtswisseling te zijn, zegt: „Ratzinger stond niet dicht bij de mensen. Deze paus lijkt heel anders te zijn. Het is voor ons belangrijk dat hij Italiaanse wortels heeft. Bovendien heeft hij als naam Franciscus gekozen. Dat is een naam die veel oproept in Italië. Sint Franciscus heeft al zijn rijkdom opgegeven en samen met de armen geleefd. Na wat ik gezien heb, denk ik dat deze paus ook zo’n voorbeeld zal geven.”

En, zegt ze met een glimlach: „Ik vind het ook wel leuk dat we nu een paus hebben die een vriendinnetje heeft gehad.”

Fidanzatina, is het woord. Een jeugdvriendin. Inmiddels is daar wat meer over bekend. Ze is opgespoord in Buenos Aires: Amalia, getrouwd, weduwe geworden, hertrouwd. Het was allemaal heel onschuldig, vertelde Amalia vrijdag tegen de Italiaanse krant La Stampa. De enige vrouw die de paus heeft gekend? „Maar nee. We waren nog maar kinderen, wat we hadden was heel onschuldig.”

Ze begonnen met elkaar om te gaan toen ze twaalf waren en brachten veel middagen samen door, vertelde Amalia. Haar vader, ook een immigrant uit Piemonte, kreeg het in de gaten. Hij vond hen te jong voor de liefde en verbood de omgang. Verzet? „Nee. Wij zijn opgegroeid met oude waarden. Als je vader iets zei, dan was dat het en verder basta.”

Dat verleden is ver weg op het Sint Pietersplein. Michael Windisch, een priester uit Stuttgart, staat peinzend naar de dichte luiken voor het appartement van de paus te kijken. Mogelijk trekt Franciscus daar woensdag in, na de mis dinsdag om het begin van een nieuw pausschap te vieren. Windisch vindt het symbolisch dat die mis wordt gehouden op de feestdag van de heilige Jozef, de vader van Jezus „Franciscus heeft laten zien dat hij een van ons wil zijn”, zegt Windisch. „Hij noemde op die eerste avond zichzelf niet paus, maar bisschop. Dat is in de kerk ontzettend belangrijk. Er is al zo veel hiërarchie.

Windisch is 23 jaar priester en verheugt zich op veranderingen in het Vaticaan. De barokke extravagantie van Rome, de intrigerende kardinalen, zal Franciscus daarmee kunnen omgaan? „Je moet al dat prachtige erfgoed van het Vaticaan niet willen afschaffen. Het is er, geniet ervan. Het gaat erom hoe je ermee omgaat. Bergoglio komt van buiten, hij kijkt daar met andere ogen tegenaan. Ik ben ervan overtuigd dat zijn karakter sterk genoeg is”, aldus Windisch. „Je merkt wel dat hij af en toe wat moeite heeft met het Latijn. Maar of dat nu zo erg is…”