Ciazio mocht niet meer naar huis

De zwakbegaafde Ciazio had geen papieren en zat vijf dagen vast. Zijn school is boos over het strenge optreden van immigratiedienst IND. „Dit is geen ongelukje.”

In de kantine zitten drie jongens aan een lege tafel. Ze kijken vriendelijk, maar schuw. Als je iets tegen ze zegt, staart een de andere kant op, begint de volgende verlegen te grinniken en tast de derde naar een antwoord.

De jongens op het Orion College zijn zeer moeilijk lerende kinderen. Je kunt ze vragen een kop thee te halen, of een kopietje te maken, zegt schoolpsycholoog Kees Blij. Maar als je alle twee tegelijk vraagt, voeren ze maar een van de twee opdrachten uit.

Ze zien er normaal uit, maar hun verstand is beperkt. Dat viel de motoragent in Amsterdam Zuidoost kennelijk niet op toen hij vorige week woensdagavond een auto aanhield die een weg was ingereden waar een ontheffing verplicht is. In die auto zaten twee leerlingen van het Orion, met een begeleider die met hen had gevoetbald en hen nu naar huis bracht.

De agent gedroeg zich volgens de begeleider alsof hij met een crimineel te maken had. Hij moest zich identificeren, en ook al zijn voornamen hardop uitspreken. Het dashboardkastje moest open en de jongens die meereden werd gevraagd of ze wisten hoe de bestuurder heette. „Natuurlijk, dat is onze meester. Meester Virgil.”

De agent vroeg de papieren van de passagiers. Die kon de Surinaamse Ciazio niet laten zien. Toen de agent zijn gegevens navroeg, bleek hij, net als zijn tweelingbroer, op de lijst te staan van ongewenste vreemdelingen die de immigratie- en naturalisatiedienst IND bijhoudt. Ciazio werd aangehouden en opgesloten. Vijf dagen lang, eerst in het detentiecentrum in Osdorp, daarna in het uitzetcentrum op Schiphol. Een jongen van 18. Met een IQ van 48 – „trek maar tien jaar van zijn leeftijd af, dan weet je op welk niveau hij zit, intellectueel, sociaal en emotioneel”, zegt Kees Blij.

De school hoorde later van de buurtregisseur dat „de chauffeur voldeed aan het profiel van een drugsrunner of een snorder” (een illegale taxi). Ja, zegt Kees Blij, Virgil is een forse Surinamer van halverwege de twintig met dreadlocks. „De verkeerde tijd, de verkeerde kleur, de verkeerde auto.” Desgevraagd zegt politiewoordvoerder Rob van Veen dat van een ‘profiel’ geen sprake is. Maar, zegt hij, de agent dacht dat hij met een illegale taxi te maken had. „Vandaar dat hij de passagiers vroeg of ze de naam van de chauffeur wisten.”

Haar leerlingen komen regelmatig in contact met de politie, zegt Irma Brul, locatiedirecteur van Orion College Zuidoost. „Ze worden door andere jongeren gebruikt om dingen te doen die verboden zijn, en ze zijn niet slim genoeg om bij problemen op tijd weg te lopen of de goede dingen te zeggen als ze worden aangehouden.” Dat is ook waarom op school met enige regelmaat tienerzwangerschappen voorkomen.

Ciazio, zegt Brul, is twee maanden geleden al eens opgepakt. „Maar toen is zijn moeder gebeld en mocht hij naar huis.”

Dit keer werd Ciazio aan de IND overgedragen. Hij mocht geen contact hebben met zijn ouders of met school. We mochten ook geen schone kleren brengen, zegt Brul. „Hij had net gesport toen hij werd opgepakt. Ik stink, juf, ik stink, zei hij toen hij de school belde vanuit de cel.”

Hij at slecht, sliep slecht. Op Schiphol zou een ambtenaar tegen hem hebben gezegd: „Ik ga je persoonlijk op het vliegtuig zetten.” Zo hoorde Irma Brul het tenminste. Kees Blij hoorde weer dat iemand tegen Ciazio’s stiefvader had gezegd: „Als je je zoon komt ophalen, neem dan je koffer maar mee, want dan kunnen jullie allemaal terug naar Suriname.” De stiefvader woont al 32 jaar in Nederland, met Nederlands paspoort, net als Ciazio’s moeder, zijn oudere broer en zuster. Alleen hij en tweelingbroer Dwane hebben geen paspoort, door nalatigheid van hun moeder.

Over de IND is de school het meest verontwaardigd. Hij is niet goed behandeld, vindt Irma Brul. De mentaliteit van die mensen moet hard zijn, zegt Kees Blij. „Dit is geen ongelukje.” De school heeft meer leerlingen in een vergelijkbare situatie. Een Surinaams meisje van 20. Een jongen die in het oerwoud van Suriname goud had gedolven en slangen gevangen. De IND blijft achter hen aan zitten. Raadslid Maureen van der Pligt van de SP zegt dat ze dit ook van andere scholen hoort.

Kees Blij correspondeert over deze gevallen met de IND. „Vroeger stuurde ik een briefje en dan kwam het direct in orde. Nu krijg ik niet eens antwoord. Ik denk dat ze in de la worden gelegd.” De jongen van het goud en de slangen is ondergedoken, komt niet meer op school en heeft geen vaste woon- of verblijfplaats meer. „Het is veranderd”, zegt Blij, „sinds de opkomst van de PVV en sinds crimefighter Teeven staatssecretaris is.”

Bij de IND is het beleid ten aanzien van Suriname niet veranderd, zegt een woordvoerder van het ministerie van Veiligheid en Justitie. Maar een ambtenaar die er al langer werkt, ziet wel een verandering in de uitvoering van het beleid. „In de jaren 90 zeiden de ambtenaren ‘tjee, wat zielig’ als ze zoiets hoorden, en dan probeerden ze er iets op te vinden. Nu zeggen ze ‘het beleid is streng, maar rechtvaardig’.”

Na tussenkomst van burgemeester Van der Laan kon Ciazio naar huis. Daar wacht hij zijn ‘vertrekgesprek’ af. Zijn advocaat heeft goede hoop dat het niet tot een vertrek komt.