Kiezen parlementsvoorzitters Italië mislukt - ‘vingerwijzing voor kabinetsformatie’

Geen witte rook in het Italiaanse parlement vandaag: het lukte zowel de Kamer als de Senaat niet een nieuwe voorzitter te kiezen, de eerste stap van de kabinetsformatie. De Kamer en de Senaat kwamen sinds de verkiezingen voor het eerst bijeen in hun nieuwe samenstelling.

De stemmen worden geteld in het parlement. AFP / Andreas Solaro

Geen witte rook in het Italiaanse parlement vandaag: het lukte zowel de Kamer als de Senaat niet een nieuwe voorzitter te kiezen, en dat belooft weinig goeds voor de kabinetsformatie. De Kamer en de Senaat kwamen sinds de verkiezingsuitslag vorige maand voor het eerst bijeen in hun nieuwe samenstelling.

De verkiezingen in Italië leverden geen duidelijke winnaar op; zowel Bersani op links als Berlusconi op rechts wonnen. Dat maakt het niet alleen moeilijk een regering samen te stellen, maar ook om een voorzitter te kiezen in het parlement. Om in het discours van de katholieke kerk te blijven en de verkiezing van de paus, meldden Italiaanse media dat er twee keer ‘zwarte rook’ boven het parlementsgebouw hing.

De voorzitters van de Kamer en de Senaat geven advies aan president Giorgio Napolitano over het vormen van een nieuwe regering, maar zolang die voorzitters er niet zijn kan dus ook niet begonnen worden aan de formatie. De zittend voorzitter van de Senaat, Emilio Colombo zei dan ook dat de patstelling Italië zal schaden:

“Dit kan een institutionele verlamming betekenen met dramatische consequenties voor de sociale en economische problemen waar we mee te kampen hebben”

Kabinetsformatie speelt op de achtergrond mee

Bij de eerste stemronde stemden de meeste van de 315 senatoren en 630 Kamerleden blanco. Alleen de leden van de Vijfsterrenbeweging van Beppe Grillo stemden op hun eigen kandidaat. Op zich heeft de partij van Bersani een meerderheid in de Kamer, wat het kiezen van een voorzitter niet moeilijk zou moeten maken. Maar de keuze van de voorzitter in de Kamer hangt nauw samen met de keuze van de voorzitter in de Senaat en met de kabinetsformatie straks.

Het is een totaalpakket, zegt Italiëredacteur van NRC, Marc Leijendekker:

“Bersani’s partij kan in de Kamer wel eenvoudig de voorzitter kiezen met een meerderheid, maar dan heeft de partij geen troeven meer in handen voor de kabinetsformatie straks. Het wisselgeld, wat de steun aan de voorzitter in de Senaat ook is, geeft de partij dan al weg.”

De Vijfsterrenbeweging van Beppe Grillo tijdens de stemming vandaag in het parlement.Foto Reuters / Remo CasiliFoto Reuters / Remo Casili

Centrale vraag is wat gaat Grillo doen?

Bersani doet daarom verwoede pogingen om Grillo’s aanhang te bewegen tot samenwerking en Berlusconi’s partij zo uit te sluiten. Maar die strategie mislukt tot nu toe dus faliekant. De moeizame overeenstemming vandaag is dan ook een vingerwijzing voor de kabinetsformatie straks. Bersani heeft verklaard dat hij pertinent weigert om met Berlusconi samen te werken en lonkt naar Grillo. Maar die wil vooralsnog met niemand samenwerken, zegt Leijendekker:

“Het is een groot pokerspel, waarin niemand precies weet wat er gaat gebeuren. Dit is zonder precedent. Het laat zien dat er echt iets aan het veranderen is in de Italiaanse politiek, en dat het voor veranderaars zelf ook een nieuwe situatie is.

De grote vraag is hoe Grillo zich zal gaan opstellen. ‘Vandaag begint de geschiedenis’, heeft hij gezegd. Maar welke geschiedenis? Hij wil niet met de oude politiek samenwerken. Maar wat hij dan wel wil, dat lijkt hij zelf ook nog niet te weten.”

De stemmingen zullen morgen vervolgd worden. Want hoe dan ook, volgens de kiesregels moet er voor dinsdag een voorzitter zijn; dan beginnen de consultaties door de president.