Automobilist wil groen of exclusief

Economische crisis en fiscale maatregelen beheersen de dalende automarkt in Nederland. „De belastingsdienst bepaalt welke auto’s worden gekocht.”

Het gaat slecht met de autoverkoop in Nederland. Afgelopen jaar werden iets meer dan een half miljoen personenwagens verkocht. Dat is een daling van 10 procent vergeleken met 2011. Toen verkocht de autosector 555.846 auto’s.

De jaarcijfers van autohandelaar Stern, gisteren, waren veelzeggend. Het beursgenoteerde concern, onder meer verkoper van Fiat, Opel en Ford, dook in de rode cijfers na een moeizaam jaar. Hoewel de omzet per saldo slechts licht daalde, vielen de verkopen bij deze drie merken hard terug.

Ook dit jaar voorspelt niet veel goeds. Stern sprak gisteren van „het groeiende besef dat de komende twee jaren niet te veel moet worden verwacht van economisch herstel”. Brancheorganisatie Bovag voorspelt dat de autodealers dit jaar nog eens 50.000 wagens minder zullen verkopen. De teller komt dan op 450.000 te staan. Dat is nog steeds beter dan het crisisjaar 2009, maar het wijst op een blijvend krimpende markt.

Is er een reden tot klagen? Niet meteen, zegt woordvoerder Tom Huyskens van Bovag. „De cijfers van vorig jaar liggen nog steeds ver boven het gemiddelde van de afgelopen jaren. 2011 was een uitzonderlijk en extreem goed geweest.” Dat was een piek na crisisjaar 2009, toen de markt voor autoverkopen terugzakte tot 388.000. Huyskens: „De markt herstelde zich daarna bijna vanzelf, want mensen willen hun auto op een bepaald moment toch vervangen.”

De sector heeft het nieuwe jaar wel slecht ingezet. De verkoopcijfers van januari en februari liggen nu al onder die van vorig jaar. Dat komt volgens Bovag door overheidsbeleid. Huyskens: „In januari kwam er een tweede aanpassing op de CO2-normen voor de fiscale bijtelling.” Kort voor de jaarwisseling werden dus nog veel auto’s verkocht. In juni voerde de overheid al een eerste verscherping door. Hoe zuiniger de auto, hoe minder rijders van leaseauto’s hoeven te betalen.

Dat was duidelijk te zien aan de verkoopcijfers. De Renault Megane was in 2012 nog de populairste auto. „Dat komt omdat het ongeveer de enige zuinige ruime middenklasser was”, zegt Huyskens. Sinds januari valt hij boven het 14 procent bijtelling-regime. De verkoop van de auto kelderde meteen. „Het ministerie van financiën bepaald welke auto’s verkocht worden. Zij kunnen een merk maken of kraken.”

Extreem zuinige auto’s zijn populair. Verbruikt en vervuilt de wagen extreem weinig dan betaalt de consument geen aanschafbelasting. Daarnaast bestaat de mogelijkheid van een complete vrijstelling op de wegenbelasting. „Kijk naar de Belgische markt, daar zijn de Opel Astra en de Volkswagen Golf de populairste”, vertelt de Bovag-woordvoerder, „in Nederland was dat enkele jaren geleden ook zo”.

Lichtpuntje op de dalende automarkt is de Volkswagen Up!, een kleine ‘ecologische’ stadsauto die het Duitse merk in 2011 lanceerde. De Up! werd toen aan 51 Nederlanders verkocht. Vorig jaar reden er 12.747 exemplaren de garage uit. Daarmee staat hij meteen stevig in de top 10 van best verkochte modellen. De Up! verbruikt gemiddeld slechts vier liter per honderd kilometer en de CO2-uitstoot is minder dan 100 gram per kilometer. Dat maakt het fiscaal aantrekkelijk: de bijtelling bedraagt 14 procent, kopers betalen bij aanschaf geen BPM en de auto is vrij van wegenbelasting.

Los van deze uitzondering, zucht de Nederlandse automarkt niet alleen onder de belastingsdruk. Ook het lage consumentenvertrouwen speelt parten. „De consument stelt grote aankopen uit en blijft langer met zijn oude wagen rond rijden”, zegt Huyskens van Bovag. Tweede gevolg van auto-eigenaren die de hand op de knip houden raakt de verkeersveiligheid. „Uit onderzoek blijkt dat 500.000 chauffeurs hun onderhoud uit financiële overweging uitstellen.”

Opvallend is dat, naast de goedkoper Up!, de grote stijgers op de Nederlandse automarkt in het duurdere segment liggen: vooral Landrover, Lexus en Volvo. En ook Porsche, Jaguar, Lamborghini en Bentley verkochten meer dan vorig jaar. „Dat contigent is totaal niet vatbaar voor de economische omstandigheden en fiscale veranderingen”, zegt Huyskens.

Daarnaast blijkt ook in Nederland dat Duitse autofabrikanten het goed blijven doen. BMW kende een groei van 16 procent en Audi verkocht vorig jaar 8 procent auto’s meer dan in 2011. Dat is een trend die ook in de rest van Europa en daarbuiten voelbaar is.