Dit zei de nieuwe paus in het verleden over homoseksualiteit, abortus en euthanasie

Gisteren werd de nieuwe paus gekozen, en ondertussen weten we wel zo’n beetje wie deze man is. Maar hoe staat hij precies tegenover de delicate kwesties?

Paus Fransiscus op weg naar zijn eerste echte dag als paus. Foto EPA / Claudio Peri

Gisteren werd de nieuwe paus gekozen, en ondertussen weten we wel zo’n beetje wie deze man is. Maar hoe staat hij precies tegenover de delicate kwesties?

Hij wordt gezien als een man van het volk, die opkomt voor de armen en het sociale hoog in het vaandel heeft staan. “Dat Franciscus een andere stijl in het Vaticaan zal brengen, lijkt zeker” schrijft buitenlandredacteur Marc Leijendekker vandaag over hem in nrc.next. Maar progressief is hij allerminst.

De kerk
Onlangs nog waarschuwde Bergoglio dat de kerk te veel in zichzelf gekeerd is:

“Tussen een kerk die een ongeluk krijgt op straat en een kerk die ziek wordt omdat ze alleen maar aan zichzelf refereert, prefereer ik onder aarzelen de eerste.”

De kerk moet uit haar eigen wereld keren, anders wordt ze ziek en oud, stelde de paus. Hij staat dan ook bekend als een aartsbisschop die de kerk in Argentinië moderniseerde.

Vatileaks
In 2012 werden documenten uit het Vaticaan gelekt waaruit bleek dat er grote spanningen waren binnen de leiding van de kerk. Er zou een machtsstrijd bezig zijn en zelfs een complot zijn om de vorige paus te doden. Naar aanleiding van de affaire die bekend werd als Vatileaks zei de nieuwe paus:

“Dit is een uitnodiging om naar de Kerk te kijken, heilig en zondig als die is, om te kijken naar bepaalde tekortkomingen en zonder, zonder de heiligheid van zo veel mannen en vrouwen die vandaag de dag in de Kerk werken uit het oog te verliezen. [...] Als ik aan haar [de kerk, red.] denk, herinner ik me de goede en mooie dingen die ze heeft bereikt, meer dan haar zwakheden en defecten. Een moeder [als de kerk, red.] verdedigt zichzelf met een hart vol liefde voordat ze dat met woorden doet. Ik vraag me af of er liefde voor de Kerk is in de harten van diegenen die zo veel aandacht schenken aan de schandalen.”

Technologie
Wordt het een Twitterpaus? Dat zou zomaar kunnen. De enige tweet die er tot nu toe uit is gestuurd is:

Twitter avatar Pontifex Pontifex HABEMUS PAPAM FRANCISCUM

Die heeft Franciscus vast niet zelf verstuurd, ergens tussen zijn verkiezing en op het balkon staan, maar over technologie zei hij eerder:

“We proberen ook digitaal, via het web en via korte berichten een hand uit te reiken naar mensen die ver weg zijn.”

Homostellen
De paus vindt het “respecteren van homoseksuele individuen” van belang. Maar is dan weer niet te beroerd om het homohuwelijk sterk te veroordelen. Toen Argentinië het in 2010 invoerde, schreef hij in een brief aan de kloosters in Buenos Aires over het homohuwelijk:

“Laten we niet naïef zijn, het gaat hier niet om een simpele politieke strijd; dit is een destructieve aanval op het plan van God.”

De paus vindt adoptie door homostellen bovendien een misdaad tegen het kind, discriminatie ten opzichte van kinderen. Geplaatst tegenover Benedictus XVI, die homoseksuelen een “afvalligheid van de menselijke natuur” en “een gevaar voor wereldvrede” noemde, zou je kunnen stellen dat de uitspraken van de nieuwe paus nog enigszins gematigd zijn…

Condoomgebruik
Franciscus is wel milder over condoomgebruik dan zijn voorganger, die claimde dat condooms het aidsprobleem alleen maar verergeren. De nieuwe paus is zelfs naar een hospice geweest om de voeten van aidspatiënten te wassen en te kussen, volgens de leer dat iedereen in de kerk een huis kan vinden. Condooms kunnen volgens de paus dan ook toelaatbaar zijn om infectie te voorkomen.

Ongetrouwde stellen
Bergoglio haalde een jaar geleden nog hard uit naar priesters die weigeren kinderen te dopen van ongetrouwde stellen. “Hypocriet non-clericalisme” noemde hij dat. Ook de kinderen van single moeders hebben gewoon recht op de doop, sprak hij.

Abortus
Franciscus is sterk tegen abortus, vorig jaar zei hij daarover dat abortus nooit een oplossing is, en in 2007 noemde hij het zelfs de “doodstraf” voor ongeboren kinderen. Aangezien hij tegen de doodstraf is, sprak hij toen, is hij ook tegen abortus.

Euthanasie
Ook euthanasie en hulp bij zelfdoding veroordeelt de paus dan ook, hij noemde het bij dezelfde speech als die over de “doodstraf” abortus een ernstige misdaad tegen het leven en het verwerpen van de ouderen:

“Het recht op leven betekent dat mensen worden toegelaten te leven en niet te doden, het betekent dat je ze toelaat te groeien, te eten, opgeleid te worden, te genezen, met waardigheid te sterven.”

En nog een smetje: de militaire junta
Er zijn nog steeds vraagtekens over de rol van Bergoglio bij de militaire junta in Argentinië. Een Argentijnse mensenrechtenadvocaat heeft hem vlak voor het vorige conclaaf beschuldigd van medeplichtigheid bij ontvoering, in 1976, van twee linkse jezuïeten. Bergoglio heeft dat altijd ontkend.

Ook vinden andere mensenrechtenactivisten het verkeerd dat hij altijd heeft gezwegen over de tijd van de dictatuur tussen 1976 en 1983. In hun strijd tegen linkse en revolutionaire krachten kregen de junta’s steun van kerkelijke kringen. De kerk bood weinig weerstand en sprak zich niet openlijk uit tegen de ontvoering van baby’s en de moord op duizenden “subversieve elementen”. Hij zei eerder dat de reden waarom de kerk niet tegen de junta inging puur pragmatisch was. Onder Bergoglio’s leiding boden Argentijnse bisschoppen in 2012 wel een gezamenlijk excuus aan voor het falen van de kerk, maar er blijven vragen over het verleden van de paus die tot gisteren aartsbisschop van Buenos Aires was.

De positie van de paus ten opzichte van de andere grote religies zal belangrijk zijn, de vorige paus zorgde ook op dat gebied nog wel eens voor ophef. Duidelijke uitspraken van Franciscus op dit gebied zijn er nog niet. Uitdagingen voor de nieuwe paus zullen ook, en misschien zelfs vooral, liggen in zijn aanpak van het misbruikschandaal in de kerk. Wat zijn positie hierin is, is niet duidelijk. Als hij het zo benadert als Vatileaks, zouden degenen die van de kerk houden zich meer moeten richten op de mooie kanten van de kerk dan zo veel aandacht te schenken aan dit soort schandalen…